درباره مرکز پژوهشها
در جهان امروز، طرح پرسشهای نو و مسائل پیچیده و چندوجهی در حوزههای مختلف، نهادهای قانونگذاری را ناگزیر از تأسیس مراکز علمی و پژوهشی ساخته تا با اتکا به تخصصها و مطالعات فراهم آمده در آن مراکز و بهرهگیری از آنها، به
شناخت کارشناسانه مسائل و پاسخگویی به نیازهای نو در تدوین قوانین توفیق یابند.
مجالسی که چنین تکیهگاههای علمی و تحقیقاتی سازمان یافتهای در اختیار دارند، با مجالسی که نمایندگانشان با اتکا به توان علمی و تجربی خود به کارشناسی و تدوین قوانین مبادرت میورزند، در روش و در نتیجه قابل مقایسه نیستند. مجلس شورای اسلامی با درک این ضرورت، مرکز پژوهشهای خود را بنا نهاده است.
مجلس شورای اسلامی از نخستین دوره، برای کارشناسی طرحها و لوایح، از مشورت موردی کارشناسان استفاده میکرد.
در عین حال، اساس کار برفهم شخصی و توان علمی خود نمایندگان متکی بود؛ لکن از اواخر سال 1371 به دستور هیأت
رئیسه محترم مجلس، نهادی مستقل، دائمی و سازمان یافته به نام «مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی» برای ارائه خدمات مستمر کارشناسی و مطالعاتی در کنار مجلس قرار گرفت. مراحل قانونی تأسیس این مرکز در پاییز سال 1374 به انجام رسید.
1. اهداف و شرح وظایف مرکز
مطابق قانون «شرح وظایف مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی»، هدف از تأسیس مرکز، انجام دادن طرحهای مطالعاتی و تحقیقاتی به منظور ارائه نظرهای کارشناسی و مشورتی به نمایندگان، کمیسیونها و هیأت رئیسه مجلس شورای اسلامی است.
وظایف این نهاد در ماده (2) قانون «شرح وظایف مرکز پژوهشها» مذکور به شرح زیر است:
الف) مطالعه، بررسی و ارائه نظرهای کارشناسی بر روی تمام طرحها و لوایح
ب) گردآوری، نقد و تنظیم نظرهای محققان و پژوهشگران مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی، دستگاههای اجرایی، نهادها، گروهها و احزاب سیاسی و افکار عمومی در مورد نیازهای جامعه
ج) مطالعه، بررسی و تحقیق نسبت به حسن اجرای قوانین و سایر ابعاد نظارتی مجلس و ارائه پیشنهادهای کارشناسانه برای
رفع موانع و مشکلات اجرایی
د) تأمین نیازهای اطلاعاتی کمیسیونها و نمایندگان مجلس از طریق تدارک و برقراری
نظام اطلاعرسانی
هـ) انجام پژوهشهای موردی حسب درخواست هیأت رئیسه، کمیسیونها و نمایندگان مجلس
و) انجام مأموریتهای محوله در رابطه با کتابخانههای مجلس که این گونه موارد زیرنظر مستقیم رئیس مجلس قرار میگیرند؛
ز) اشاعه نتایج مطالعات پژوهشی از طریق:
ح) نشر کتب و نشریات
ط) انعکاس نظرات به واحدها و دستگاههای ذیربط با نظر هیأت رئیسه مجلس.
2. ارکان مرکز
براساس تصریح ماده (3) قانون «شرح وظایف مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی»، ارکان مرکز عبارتند از:
1. هیأت امنا: متشکل از رئیس مجلس، اعضای هیأت رئیسه مجلس و رئیس مرکز
2. رئیس مرکز
3. شورای پژوهشی.
تصویب خط مشی کلی مرکز بنا بر پیشنهاد رئیس مرکز، تأیید بودجه، تأیید زیرمجموعه سازمانی و آیین نامههای استخدامی، مالی و معاملاتی و نصب و عزل رئیس مرکز، از جمله وظایف هیأت امناست.
رئیس مرکز را هیأت امنا با توجه به ماده (7) قانون «شرح وظایف مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی»، برای مدت چهار سال از میان افرادی ذی صلاح که دارای مدارج بالای علمی و تجربه کافی باشند، انتخاب میکند. اهم وظایف رئیس عبارتند از: ارائه خط مشی و پیشنهاد بودجه و نظارت عالیه بر امور اجرایی و پژوهشی.
شورای پژوهشی، متشکل از رئیس مرکز، پنج نفر از شخصیتهای علمی و کارشناسی از بین نمایندگان مجلس به انتخاب هیأت امنای مرکز و پنج نفر از پژوهشگران متخصص دارای حداقل مرتبه استادیاری با معرفی رئیس مرکز و تصویب هیأت امنا است. بررسی و تأیید طرحهای پژوهشی، همکاری در تدوین برنامه سالانه مرکز، نظارت بر انتشار نشریههای علمی و پژوهشی مرکز و تعیین برنامههای اجرایی مرکز برای ارتباط علمی با سایر مراکز آموشی و پژوهشی داخل و خارج کشور، جزء وظایف شورای پژوهشی است.
3. ساختار مرکز
در ساختار سازمانی مرکز پژوهشها یک معاونت پژوهشی و یک معاونت اجرایی که هر یک در امری خاص به عنوان بازوی معین رئیس مرکز عمل میکنند، پیشبینی شده است:
رئیس مرکز(دکتر احمد توکلی)
الف) معاونت پژوهشی (دکتر سیدبهزاد پورسید)
اهم وظایف حوزه معاونت پژوهشی، اجرای طرحهای تحقیقاتی و مطالعاتی در کلیه زمینههای مرتبط با مجلس شورای اسلامی است.
مطالعات و تحقیقات در مرکز پژوهشها عمدتاً در دفترهای تخصصی، برنامهریزی، مطالعه و انجام میشوند. ساختار تشکیلاتی گروههای دفترهای تخصصی، مرکب از
یک مدیر، چندین محقق ارشد و دستیاران تحقیقاتی است. دفترها موظف به تعریف، نظارت و در صورت لزوم هدایت طرحهای پژوهشی، تضمین هویت عمومی و تخصصی آنها هستند؛ همچنین موظفند روند پیشرفت امور و دستاوردها و نتایج فعالیتها را به معاونت پژوهشی منتقل کنند. گروههای پژوهشی، کانونهای اصلی فعالیتهای پژوهشی مرکز شناخته میشوند. همچنین «شورای مشاوران تخصصی» دفترها، دفترهای تخصصی را در زمینههای مختلف مطالعاتی از نظر ارزیابی فنی و علمی مطالعات انجام
یافته، حمایت میکند. مرکز پژوهشهای مجلس دارای تعدادی دفتر تخصصی است. هر دفتر با یک یا چند کمیسیون مجلس مرتبط است. فعالیتهای دفترها همچنین متناسب با حوزه وظایف آنها با چند دستگاه اجرایی ارتباط مییابند.
(ب) معاونت اجرایی (آقای وجیه الله ساعدی )
معاونت اجرایی حوزه ستادی مرکز بوده و مشتمل بر سه اداره کل فناوری اطلاعات و ارتباطات، ذیحسابی و اداره کل ا مور مالی و اداره کل ا مور اداری می باشد که اهم وظایف آن عبارت است از:
اداره کل فناوری اطلاعات و ارتباطات
پشتیبانی از فعالیت های معاونت پژوهشی و زیرمجموعه های آنها در حوزه فناوری اطلاعات .
نگهداری سخت افزار، نرم افزار و زیر ساخت های شبکه رایانه ای مرکز.
پیگیری، پیاده سازی و اجرای راهبردهای مرکز در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات .
توسعه و نگهداری نرم افزار های مرکز شامل برنامه های کاربردی و وب سایت های عمومی و اختصاصی
ذیحسابی و اداره کل امور مالی
تهیه و تنظیم بودجه سالانه و وصول و تخصیص اعتبار از وجوه اعتبارات مصوب و نظارت بر مصرف اعتبارات طبق قوانین و مقررات مرتبط.
انجام کلیه امور مالی و حسابداری مرکز.
پرداخت حقوق کارکنان و هزینه های مربوط به قراردادهای تحقیقاتی (پژوهشگران، نویسندگان، مترجمان و ویراستاران و ...).
انجام امور ذیحسابی طبق قانون محاسبات عمومی و سایر قوانین و مقررات مرتبط.
- حفظ و حراست از اموال و کالاهای تحت ابواب جمعی مرکز
اداره کل اداری
صدور احکام.
عقد قراردادهای پژوهشی.
نظارت و محاسبه کارکردها.
