" سیاستهای اشتغال زنان در جمهوری اسلامی ایران"

"‌سیاستهای اشتغال زنان در
جمهوری اسلامی ایران"
(‌مصوب دویست و هشتاد و هشتمین جلسه مورخ 71.5.20 شورای عالی انقلاب فرهنگی)
‌شماره .1962‌دش - تاریخ 71.5.26
‌مقدمه:
‌انقلاب اسلامی ایران با الهام از حرکت پیامبر عظیم‌الشان اسلام و پیروی از
رهنمودهای رهبر فقید انقلاب امام خمینی (‌قدس سره) برقراری قسط و‌عدالت اجتماعی و
استقرار احکام متعالی اسلام را سرلوحه امور خود قرارداد و طی سالهای پس از پیروزی
همواره تلاش مسئولان نظام بر این بوده تا با‌ایجاد شرایط و زمینه‌های مطلوب،
اصلاحات لازم درباره مناسبات فردی و اجتماعی به عمل آید.
‌از این رهگذر زنان جامعه که در نظام گذشته متحمل بیشترین صدمات شده و به بهانه
آزادی از بسیاری حقوق اسلامی و انسانی خود محروم شده بود‌این امکان را یافت که
فارغ از دیدگاه‌های متحجرانه پوسیده و مبتذل غربزده از سرچشمه اسلام ناب محمدی (ص)
سیراب شود و در جایگاه و منزلت‌واقعی خود قرار گیرد و همچون صدر اسلام به مثابه
نیمی مؤثر از پیکره اجتماع به وظایف و تکالیف الهی خود قیام کند و لذا زن مسلمان
ایرانی امروز از‌یکسو با ایمان کامل به وظیفه‌اش به عنوان محور اصلی در خانواده و
به لحاظ نقش عظیمی که در تربیت و پرورش انسان‌های متعالی به عهده دارد‌شایسته
زیباترین ستایشها است و از دیگر سو به برکت تسهیلات و امکانات و شرایط مناسب
اجتماعی زن ایران در صحنه‌های مختلف فرهنگی،‌اجتماعی و اقتصادی به فعالیت اشتغال
دارد و با ایثار و تحمل مشکلات در رشد فرهنگی جامعه، افزایش تولیدات اقتصادی و
ارائه خدمات بهداشتی‌و... نقشی مؤثر و ارزشمند ایفاد می‌کند و چنانچه اتخاذ
سیاستهای فرهنگی مناسب و حمایت‌های لازم قانونی از این مشارکت ایثارگرانه وی
صورت‌پذیرد قادر خواهد بود با ایفای کامل نقش مادری و انجام وظیفه صیانت از
خانواده سلامت معنوی و آینده روشن ج
امعه را تضمین کند و در کنار آن در‌رفع نیازهای خود و جامعه‌اش بیش از پیش موثر
واقع شود.
‌ضمن تأکید مجدد بر نقش زن در خانواده به عنوان شغل اصلی و ضرورت اشتغال مفید و
موثر وی در این نهاد مقدس سیاستهای اشتغال زنان در‌جمهوری اسلامی ایران بدین شرح
می‌باشد:
‌ماده 1 - با توجه به قداست مقام مادری و تربیت نسل آینده و مدیریت خانه و با
عنایت به اهمیت نقش زنان در فرآیند رشد فرهنگی و توسعه اقتصادی‌باید ارزش معنوی و
مادی نقش زنان در خانواده و کار آنان در خانه در نظر گرفته شود.
‌ماده 2 - اشتغال بانوان در مشاغل فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی و اداری از جمله
شرایط و لوازم تحقق عدالت اجتماعی و تعالی جامعه است و باید‌به آن وقع لازم گذاشته
شود.
‌ماده 3 - همکاری و تعاون اعضای خانواده با یکدیگر برای اداره مطلوب امور خانه و
به منظور ایفای هر چه بهتر مسئولیت‌های اجتماعی ضروری‌است.
‌ماده 4 - شرایط و محیط کار اجتماعی بانوان باید به گونه‌ای مهیا شود که زمینه رشد
معنوی، علمی و حرفه‌ای آنان فراهم شود و به دیانت، شخصیت،‌منزلت و سلامتی فکری و
روحی و جسمی آنان لطمه‌ای وارد نیاید.
‌ماده 5 - با توجه به نقش زنان در پیشرفت اجتماعی و توسعه اقتصادی به عنوان نیمی
از جمعیت، باید تسهیلات لازم برای اشتغال آنان از سوی‌دستگاه‌های اجرایی فراهم آید
و برنامه‌ریزیهای مناسب حسب اولویت صورت گیرد و به علاوه قوانین و امکانات
فوق‌العاده‌ای نیز برای اشتغال زنان تا‌سرحد رفع نیاز در ردیف‌های الف و ب مشاغل
در نظر گرفته شود و در خصوص ردیف ج، زنان نیز مانند مردان قادر باشند بدون تبعیض
شغل مطلوب‌خود را به دست آورند.
‌الف: مشاغلی که پرداختن بدان از سوی زنان مطلوب شارع است مانند مامایی و
رشته‌هایی از پزشکی و تدریس
ب: مشاغلی که با ویژگیهای بانوان از لحاظ روحی و جسمی متناسب است، مانند علوم
آزمایشگاهی، مهندسی الکترونیک، داروسازی، مددکاری،‌مترجمی
ج: مشاغلی که هیچ گونه مزیت و برتری در آن برای شاغلان زن و مرد وجود ندارد و یا
انتخاب آن به صورت طبیعی صورت می‌گیرد و ملاک آن‌تخصص و تجربه است نه جنسیت
(‌کارگری ساده در سایر رشته‌های فنی و خدماتی)
‌د: مشاغلی که یا به دلیل منع شرعی یا شرایط خشن کار و یا به دلیل ارزشهای اعتقادی
(‌فرهنگی و اجتماعی) برای بانوان نامناسب است مانند قضا و‌آتش‌نشانی
‌ماده 6 - تشویق بانوان تحصیلکرده و متخصص با تجربه به احراز سمتهای مدیریت و
مشاغل ستادی، به منظور امکان استفاده از کارآیی آنها در سطوح‌عالی اجرایی
‌ماده 7 - با توجه به اینکه نیروهای متخصص و تحصیلکرده در هر جامعه‌ای ارزشمندترین
سرمایه‌های آن به شمار می‌آید و برای آموزش و تربیت علمی‌آنان سرمایه‌گذاری هنگفت
صورت گرفته است باید:
‌اولاً: انتخاب صحیح و تحصیل در رشته‌های متناسب با اشتغال بانوان هر چه کاملتر
امکان‌پذیر شود.
‌ثانیاً: تسهیلات لازم برای استفاده از تواناییهای زنان کارشناس، متخصص و تحصیلکرده
فراهم آید به گونه‌ای که اهتمام آنان به ایفای نقش خود در‌خانواده و شرایط زندگی،
منجر به کناره‌گیری از فعالیت اجتماعی نشود.
‌ماده 8 - دستگاه‌های تبلیغاتی و رسانه‌های گروهی باید بر اساس سیاستهای مصوب در
زمینه اشتغال زنان، به گونه‌ای تبلیغ کنند که به هیچوجه‌هموارکننده پیشرفت هجوم
شرق و غرب به ارزشهای اعتقادی و اسلامی ما نباشد و در عین حال زمینه‌ساز جذب زنان
در فعالیت‌های فرهنگی،‌اجتماعی، خدماتی و تولیدی و اصلاح بینش جامعه نسبت به
اشتغال آنان و ضرورت حضور زنان و در مرحله رشد و دوران سازندگی کشور باشد.
‌ماده 9 - در تعیین ارزش کار در شرایط مساوی، دست کم حق‌الزحمه و مزایای مساوی
منظور شود.
‌ماده 10 - با توجه به اهمیتی که نظام جمهوری اسلامی ایران به استحکام بنیان
خانواده و نقش تربیتی و سازنده زنان در خانه قائل است، مقررات و‌تسهیلات لازم، به
مناسبت "‌شغل مادرانه" در نظر گرفته شود، از قبیل استفاده از مرخصی با حقوق تقلیل
ساعت کار، مزایای بازنشستگی با سنوات کمتر‌خدمت، امنیت شغلی، برخورداری از تأمین
اجتماعی در مواقع بیکاری، بیماری، پیری یا ناتوانی از کار
‌ماده 11 - امکانات آموزش‌های فنی و حرفه‌ای و فرصت‌های شغلی مناسب، با اولویت
برای قشر محروم بانوان نان‌آور خانواده خود، فراهم آید.
‌ماده 12 - فرصت‌های شغلی مناسب برای مادران خانه‌دار در محیط خانه و در کنار
فرزندان، بدون محدودیت وقت و با منظور کردن مزد در قبال کار و‌تسهیلات تعاونی،
ایجاد شود.
‌ماده 13 - سازمان امور اداری و استخدامی کشور و نیز وزارت کار و امور اجتماعی
موظف‌اند با همکاری شورای فرهنگی و اجتماعی زنان نسبت به‌تهیه آیین‌نامه‌ها و
بخشنامه‌های اجرایی این سیاستها اقدام کنند و در تهیه و ابلاغ آیین‌نامه و
بخشنامه‌های آینده خود و اصلاح مصوبات و ابلاغیه‌های‌قبلی مفاد این سیاستها را
مورد توجه قرار دهند و نتیجه را به اطلاع شورای عالی انقلاب فرهنگی برسانند.