رأی شماره ۱۳۱۰ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: وضع عوارض به میزان ۳%حق بیمه آتش سوزی، ۲% قراردادهای امانی و پیمانی، ده درصد سهم خدمات فنی، عوارض تفکیک و نقل و انتقال و عوارض برای ارزش افزوده ناشی از تغییرکاربری املاک

 بسمه تعالی

جناب آقای اکبرپور

رئیس محترم هیأت‌مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران

با سلام

یک نسخه از رأی هیأ ت‌عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه ۱۳۱۰ مورخ ۱۳۹/۵/۹ ۷ جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد.

مدیرکل هیأت‌عمومی و هیأتهای تخصصی دیوان عدالت اداری ـ مهدی دربین

تاریخ دادنامه: ۱۳۹۷/۵/۹ شماره دادنامه: ۱۳۱۰ کلاسه پرونده: ۲۵۲/۹۶

مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: دیوان محاسبات کشور

موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبه شماره ۵۶ ـ ۱۳۹۴/۱۲/۱۶ از تعرفه انواع عوارض محلی و بهای خدمات شهرداری ایلام در سال ۱۳۹۵ در خصوص

۱) وضع عوارض به میزان ۳ درصد از حق بیمه آتش سوزی دو درصد قراردادهای امانی و پیمانی و ده درصد سهم خدمات فنی

۲) وضع عوارض تفکیک و نقل و انتقال

۳) وضع عوارض برای ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری املاک بعد از تصمیم کمیسیون ماده ۵ شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مصوب شورای اسلامی شهر ایلام

گردش‌کار: معاون حقوقی، مجلس و تفریغ بودجه دیوان محاسبات کشور به موجب شکایت نامه شماره ۲۰۰۰۰/۱۳۶۱ ـ ۱۳۹۱/۵۲/۲ اعلام کرده است که:

« حجت‌الاسلام و المسلمین جناب آقای بهرامی

ریاست محترم هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

سلام علیکم

احتراماً در خصوص مصوبه شماره ۵۶ ـ ۱۳۹۴/۱۲/۱۶ شورای اسلامی شهر ایلام موضوع تعیین عوارض محلی و بهای خدمات شهرداری ایلام در سال ۱۳۹۵ مزید استحضار می‌رساند: وفق ماده (۵۰) قانون مالیات بر ارزش افزوده، برقراری هرگونه عوارض و سایر وجوه برای انواع کالاهای وارداتی و تولیدی و همچنین ارائه خدمات که در این قانون، تکلیف مالیات و عوارض آنها معین شده است، همچنین برقراری عوارض به درآمدهای ماخذ محاسبه مالیات، سود سهام شرکتها، سود اوراق مشارکت، سود سپرده‌گذاری و سایر عملیات مالی اشخاص نزد بانکها و موسسات اعتباری غیربانکی مجاز، توسط شوراهای اسلامی و سایر مراجع ممنوع می‌باشد و بر اساس ماده (۷۱) قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران وظایف شورای اسلامی شهرها تعیین گردیده که شورای اسلامی شهر ایلام مبادرت به عوارضی به شرح ذیل نموده است:

الف) تعیین عوارض و هزینه‌های تغییر کاربری:

مطابق ماده (۵) قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران و مستفاد از دادنامه‌های شماره ۲۲۹ ـ ۱۳۹۵/۳/۲۲ و ۲۴۷ ـ ۱۳۹۱/۵/۲ و آراء شماره (۳۵۴ الی ۳۵۸) ـ ۱۳۸۰/۱۱/۱۴ تعیین عوارض تغییر کاربری در مصوبات شورای اسلامی چندین شهر ابطال گردیده و بر این اساس تعیین عوارض و هزینه‌های تغییر کاربری توسط شورای اسلامی شهر ایلام مغایر با قانون و خارج از حدود اختیارات شورای مذکور می‌باشد.

ب) تعیین عوارض حق تشرف:

نظر به اینکه وفق ماده (۴) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب سال ۱۳۸۰ اخذ هرگونه وجه، کالا و خدمات توسط دستگاههای اجرایی به تجویز قانونگذار منوط شده است و هیأت عمومی دیوان عدالت اداری طی دادنامه شماره ۷۷۳ـ ۱۳۹۱/۵۰/۷ در مورد مشابه بندهای ۱۱ و ۱۶ مصوبه شورای اسلامی محمدشهر در خصوص ارزش افزوده ناشی از اجرای طرحهای توسعه شهری را ابطال نموده که به تبعیت از استدلال مصرح در دادنامه اخیرالذکر وضع عوارض تشرف مغایر با قانون و خارج از حدود اختیارات خواهد بود.

ج) تعیین عوارض نقل و انتقال:

به موجب ماده (۵۹) قانون مالیات بر ارزش افزوده، نقل و انتقال قطعی املاک به ماخذ ارزش معاملاتی و به نرخ پنج درصد (۵%) و همچنین انتقال حق واگذاری محل به ماخذ وجوه دریافتی مالک یا صاحب حق و به نرخ دو درصد (۲%) در تاریخ انتقال از طرف مالکان عین یا صاحبان حق مشمول مالیات می‌باشد و هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در رأی شماره ۶۷۸ ـ ۱۳۹۵/۹/۱۶ در موارد مشابه با لحاظ احکام قوانین مربوطه مصوبات مربوط مبنی بر اخذ عوارض نقل و انتقال املاک در شهر کرج را ابطال کرده است، بنابراین با لحاظ قانون مذکور و تبعیت از استدلال مصرح در رأی اشعاری، قسمت اخیر مصوبه صدرالذکر با موضوع تعیین عوارض نقل و انتقال مغایر با قانون و خارج از حدود اختیارات مرجع وضع تشخیص داده می‌شود.

د) تعیین عوارض سازمان آتش‌نشانی:

بنا به تصریح قانونگذار در مواد (۱)، (۵) و (۵۱) قانون مالیات بر ارزش افزوده، برقراری هرگونه عوارض برای ارائه خدماتی که در این قانون تکلیف مالیات و عوارض آن مشخص شده است توسط شورای اسلامی شهر و سایر مراجع ممنوع نموده و خدمات بیمه‌ای مورد اعتراض از جمله خدمات تعیین تکلیف شده در قانون فوق‌الذکر می‌باشد و هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در آراء شماره ۷۶۸ و ۷۴۶ ـ ۱۳۹۵/۸/۳۰ در موارد مشابه با لحاظ احکام و قوانین مربوط مبنی بر اخذ عوارض (۳%) حق بیمه آتش‌سوزی از شرکتهای بیمه در مصوبات شورای اسلامی سایر شهرها را ابطال کرده است.

هـ ) تعیین عوارض تفکیک اراضی:

با عنایت به حکم مقرر در ماده (۱۰۱) قانون شهرداری که در خصوص تفکیک یا افراز اراضی واقع در محدوده و حریم شهرها و مستفاد از آراء شماره ۲۷۵ ـ ۱۳۹۱/۱/۵۶، (۶۸۶ الی ۶۹۵) ـ ۱۳۹۵/۹/۱۶ در موارد مشابه با لحاظ حکم قانون مصوبات مربوط به شورای اسلامی سایر شهرها مبنی بر اخذ عوارض تفکیک عرصه، برخلاف قانون و خارج از حدود اختیارات مرجع وضع آن ارزیابی می‌گردد.

و) تعیین عوارض اضافه بنا و مازاد تراکم:

با توجه به اینکه قانونگذار طی تبصره‌های (۲) و (۳) ماده (۱۰۰) قانون شهرداری در خصوص اضافه بنا و مازاد تراکم و کیفیت احتساب جرایم تخلفات ساختمانی و وصول آنها تعیین تکلیف نموده و نظر به اینکه وضع قاعده آمره در باب اخذ هرگونه وجه از جمله عوارض شهرداری و جرایم تخلفات ساختمانی به قوه مقننه اختصاص دارد و بر اساس دادنامه‌های شماره ۲۴۲ـ ۱۳۹۵/۴/۱ و ۳۵۴ الی ۳۵۸ ـ ۱۳۸۰/۱۱/۱۴ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری مصوبه صدرالاشاره متضمن تعیین عوارض اضافه بنا و مازاد تراکم مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات شورای اسلامی شهر ایلام تلقی می‌گردد.

بنا به مراتب مفاد مصوبه شماره ۵۶ ـ ۱۳۹۴/۱۲/۱۶ شورای اسلامی شهر ایلام مبنی بر تعیین عوارض و هزینه‌های تغییر کاربری، عوارض حق تشرف، عوارض سازمان آتش‌نشانی، عوارض تفکیک اراضی و عوارض اضافه بنا و مازاد تراکم ورود در حوزه قانونگذاری تلقی و به لحاظ وحدت موضوع و تشابه مفاد مصوبه موصوف با مصوبات شوراهای اسلامی شهر منـدرج در دادنامه‌هـای اخیرالذکر، در اجرای ماده (۹۲) قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری تقاضای ابطال تعرفه‌های اشعاری موضوع مصوبه شماره ۵۶ ـ ۱۳۹۴/۱۲/۱۶ شورای اسلامی شهر ایلام مورد استدعاست.»

متن تعرفه‌های مورد اعتراض به قرار زیر است:

«الف) عوارض حق تشرف:

ب: عوارضات و هزینه های تغییر کاربری در سال ۱۳۹۵:
لیست پیشنهادی عوارضات و هزینه های تغییر کاربری برای سال ۱۳۹۵