قانون اصلاح موادی از قانون صدور چک مصوب تیر ماه 1355

‌قانون اصلاح موادی
از قانون صدور چک مصوب تیر ماه 1355
‌ماده 1 - متن زیر به عنوان ماده 1 به قانون صدور چک اضافه می‌شود و ماده 1 قانون
به ماده 2 و شماره‌های بعدی به همین ترتیب تغییر می‌یابد.
‌ماده 1 - انواع چک عبارت است از:
1 - چک عادی، چکی است که اشخاص عهده بانکها به حساب جاری خود صادر و دارنده آن
تضمینی جز اعتبار صادرکننده آن ندارد.
2 - چک تأیید شده، چکی است که اشخاص عهده بانکها به حساب جاری خود صادر و توسط
بانک محال علیه پرداخت وجه آن تأیید می‌شود.
3 - چک تضمین شده، چکی است که توسط بانک به عهده همان بانک به درخواست مشتری صادر
و پرداخت وجه آن توسط بانک تضمین می‌شود.
4 - چک مسافرتی، چکی است که توسط بانک صادر و وجه آن در هر یک از شعب آن بانک یا
توسط نمایندگان و کارگزاران آن پرداخت می‌گردد.
‌ماده 2 - ماده 6 به ماده 7 تغییر و به شرح زیر اصلاح شد:
‌ماده 7 - هر کس مرتکب تخلف مندرج در ماده 3 گردد به حبس تعزیری از شش ماه تا دو
سال و حسب مورد به پرداخت جزای نقدی معادل یک چهارم‌تمام وجه چک یا یک چهارم کسر
موجودی هنگام ارائه چک به بانک محروم خواهد شد.
‌ماده 3 - ماده 7 به ماده 8 تغییر و به شرح زیر اصلاح شد:
‌ماده 8 - چکهایی که در ایران عهده بانکهای واقع در خارج کشور صادر شده و منتهی به
گواهی عدم پرداخت شده باشند از لحاظ کیفری مشمول‌مقررات این قانون خواهند بود.
‌ماده 4 - ماده 9 به ماده 10 تغییر و به شرح زیر اصلاح شد:
‌ماده 10 - هر کس با علم به بسته بودن حساب بانکی خود مبادرت به صدور چک نماید عمل
وی در حکم صدور چک بی‌محل خواهد بود و به حداکثر‌مجازات مندرج در ماده 7 محکوم
خواهد شد و مجازات تعیین شده غیر قابل تعلیق است.
‌ماده 5 - ماده 12 به ماده 13 تغییر و به شرح زیر اصلاح شد:
‌ماده 13 - صدور چک به عنوان تضمین یا تأمین اعتبار یا مشروط، وعده‌دار یا سفید
امضاء ممنوع است، صادرکننده در صورت شکایت ذینفع و عدم‌پرداخت به مجازات حبس از شش
ماه تا 2 سال و یا جزای نقدی از یکصد هزار تا ده میلیون ریال محکوم خواهد شد.
‌ماده 6 - ماده 13 به ماده 14 تغییر و به شرح زیر اصلاح و یک تبصره به آن اضافه
می‌گردد:
‌ماده 14 - صادرکننده چک یا ذینفع یا قائم‌مقام قانونی آنها با تصریح به این که چک
مفقود یا سرقت یا جعل شده و یا از طریق کلاهبرداری یا خیانت در‌امانت یا جرائم
دیگری تحصیل گردیده می‌تواند کتباً دستور عدم پرداخت وجه چک را به بانک بدهد بانک
پس از احراز هویت دستوردهنده از پرداخت‌وجه آن خودداری خواهد کرد و در صورت ارائه
چک بانک گواهی عدم پرداخت را با ذکر علت اعلام شده صادر و تسلیم می‌نماید.
‌دارنده چک می‌تواند علیه کسی که دستور عدم پرداخت داده شکایت کند و هر گاه خلاف
ادعایی که موجب عدم پرداخت شده ثابت گردد دستوردهنده‌علاوه بر مجازات مقرر در ماده
7 این قانون به پرداخت کلیه خسارات وارده به دارنده چک محکوم خواهد شد.
‌تبصره 1 - ذینفع در مورد این ماده کسی است که چک به نام او صادر یا ظهرنویسی شده
یا چک به او واگذار گردیده باشد (‌یا چک در وجه حامل به او‌واگذار گردیده).
‌در موردی که ذینفع دستور عدم پرداخت می‌دهد بانک مکلف است وجه چک را تا تعیین
تکلیف آن در مرجع رسیدگی یا انصراف دستوردهنده در‌حساب مسدودی نگهداری نماید.
‌تبصره 2 - دستوردهنده مکلف است پس از اعلام به بانک شکایت خود را به مراجع قضایی
تسلیم و حداکثر ظرف مدت یک هفته گواهی تقدیم‌شکایت خود را به بانک تسلیم نماید در
غیر این صورت پس از انقضاء مدت مذکور بانک از محل موجودی به تقاضای دارنده چک وجه
آن را پرداخت‌کند.
‌ماده 7 - ماده 17 به ماده 18 تغییر و به شرح زیر اصلاح و تبصره 2 آن حذف می‌گردد:
‌ماده 18 - در صورتی که وجه چک در بانک تأمین نشده باشد مرجع رسیدگی مکلف است
وجه‌الضمان نقدی یا ضمانتنامه بانکی (‌که تا تعیین تکلیف‌نهایی معتبر باشد) معادل
وجه چک یا قسمتی از آن که مورد شکایت واقع شده از متهم اخذ نماید. هر گاه
صادرکننده چک متعدد باشند مرجع تعقیب‌می‌تواند مبلغ وجه‌الضمان یا ضمانت‌نامه
بانکی را به میزان مسئولیت هر یک از آنان و در صورت معلوم نبودن میزان مسئولیت به
طور تساوی تقسیم‌نماید.
‌در صورتی که یکی از متهمین معادل تمام مبلغ چک وجه‌الضمان یا ضمانت‌نامه بانکی
داده باشد از بقیه متهمین تأمین متناسب اخذ خواهد شد.
‌در موارد مذکور در ماده 14 نیز حسب مورد در صورتی که وجه چک در بانک تأمین نشده
باشد تا زمانی که دلایل و قرائن موجهی بر صحت ادعای‌صادرکننده چک یا ذینفع به دست
نیامده مرجع رسیدگی تأمین فوق را اخذ خواهد کرد.
‌همچنین در صورتی که متهم برای پرداخت وجه چک درخواست مهلت نماید مرجع رسیدگی در
صورت اقتضاء می‌تواند با اخذ تأمین مناسب دیگر تا‌یک ماه به او مهلت دهد.
‌در این صورت اگر متهم ظرف مهلت مقرر وجه چک را نپردازد تأمین مزبور به وجه‌الضمان
تبدیل خواهد شد.
‌تبصره - در صورتی که وجه‌الضمان یا ضمانتنامه مذکور در این ماده تودیع شده باشد
تأمین خواسته از اموال متهم جایز نیست. در این صورت ضرر و‌زیان مدعی خصوصی از محل
وجه‌الضمان یا ضمانتنامه باید پرداخت گردد.
‌ماده 8 - ماده 20 به ماده 21 تغییر و به شرح زیر اصلاح و 2 تبصره به آن اضافه
گردید.
‌ماده 21 - بانکها مکلفند کلیه حسابهای جاری اشخاصی را که بیش از یک بار چک بی‌محل
صادر کرده و تعقیب آنها منتهی به صدور کیفرخواست شده‌باشد بسته و تا سه سال به نام
آنها حساب جاری دیگری باز ننمایند.
‌مسئولین شعب هر بانکی که به تکلیف فوق عمل ننمایند حسب مورد با توجه به شرایط و
امکانات و دفعات و مراتب جرم به یکی از مجازاتهای مقرر‌در ماده 9 قانون رسیدگی به
تخلفات اداری توسط هیأت رسیدگی به تخلفات اداری محکوم خواهند شد.
‌تبصره 1 - بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مکلف است سوابق مربوط به اشخاصی را که
مبادرت به صدور چک بلامحل نموده‌اند به صورت‌مرتب و منظم ضبط و نگهداری نماید و
فهرست اسامی این اشخاص را در اجرای مقررات این قانون در اختیار کلیه بانکهای کشور
قرار دهد.
‌تبصره 2 - ضوابط و مقررات مربوط به محرومیت اشخاص از افتتاح حساب جاری و نحوه
پاسخ به استعلامات بانکها به موجب آیین‌نامه‌ای خواهد بود‌که ظرف مدت سه ماه توسط
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تنظیم و به تصویب هیأت دولت می‌رسد.
‌قانون فوق مشتمل بر هشت ماده (‌شامل اصلاح هفت ماده و اصلاح و الحاق پنج تبصره)
در جلسه روز سه شنبه یازدهم آبان ماه یک هزار و سیصد و‌هفتاد و دو مجلس شورای
اسلامی تصویب و در تاریخ 1372.8.19 به تأیید شورای نگهبان رسیده است.
‌رئیس مجلس شورای اسلامی - علی‌اکبر ناطق نوری