آیین نامه احراز استعدادهای برتر و نخبگی

آیین‌نامه احراز استعدادهای برتر
و نخبگی

مصوب پانصد و هشتاد و نهمین جلسه مورخ 14/06/1385 شورای عالی انقلاب فرهنگی

شرح:
مقدمه:
به منظور تحقق بخشیدن به تأکید مقام معظم رهبری در «استفاده صحیح و مناسب از
ظرفیت‌های علمی نخبگان در راستای توسعة همه جانبة کشور» و در اجرای مادة 4
اساسنامه بنیاد ملی نخبگان دربارة «تعریف نخبه و احراز استعدادهای برتر و نخبگی
افراد» آیین نامه احراز استعدادهای برتر و نخبگی تصویب می‌شود.
در این آیین نامه «بنیاد ملی نخبگان کشور» به اختصار «بنیاد» و دو وزارتخانة‌
«علوم، تحقیقات و فناوری» و « بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به اختصار «وزارتین
علوم و بهداشت» نامیده می‌شود.
ماده 1ـ هدف
منطقی کردن و تعریف شاخص‌های علمی، استانداردسازی معیارها و فرایندهای شناسایی و
معرفی نخبگان و استعدادهای برتر هر بخش.
ماده 2ـ تعریف نخبه و استعداد برتر
1ـ2ـ «نخبه» به استناد ماده 4 اساسنامه بنیاد به فرد برجسته و کارآمدی اطلاق
می‌شود که اثرگذاری وی در تولید و گسترش علم و هنر و فناوری و فرهنگ سازی و مدیریت
کشور محسوس باشد و هوش، خلاقیت، کارآفرینی و نبوغ فکری وی در راستای تولید و گسترش
دانش و نوآوری موجب سرعت بخشیدن به رشد و توسعه علمی و اعتلای جامعه انسانی کشور
گردد.
2ـ2ـ «استعداد برتر» به فردی اطلاق می‌شود که به صورت بالقوه نخبه بوده ولی هنوز
زمینه‌های لازم برای شناسایی کامل و یا بروز استعدادهای ویژه او فراهم نشده است.
تبصره 1: تعاریف فوق شامل استعدادهای برتر و نخبگان بخشهای مختلف از قبیل علمی و
فناوری، آموزشی، فرهنگی، اجتماعی، هنری و مدیریتی می‌باشد.
تبصره 2: تعریف و شرایط احراز نابغگی و نحوه حمایت از نوابغ توسط بنیاد پیشنهاد و
پس از تصویب هیئت امناء به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی می‌رسد.
تبصره 3: استعداد برتر و نخبگی یک فرآیند پویا است و می‌بایست تداوم شرایط در
دوره‌های زمانی مشخص در احراز نخبگی معیار قرار گیرد.
ماده 3 ـ فرایند احراز استعداد برتر و نخبگی در حوزه‌های مختلف
1ـ3ـ در تعیین و احراز شرایط نخبگی، فرآیندهای تعریف و تجربه شده توسط نهادهای
برگزینندة ‌نخبگان هر بخش پذیرفته شده و با جهت گیری علمی و عقلایی سیاست‌های
موجود هماهنگ و معیارهای وضع شده عنداللزوم تقویت و یا اصلاح می‌گردد.
2ـ3ـ آیین نامه های موجود برای تعیین بهترینها در بخش‌های مختلف با رویکرد تقویتی
مورد اصلاح و تصویب بنیاد قرار خواهد گرفت.
ماده 4 ـ شرایط احراز استعدادهای برتر و نخبگی
افرادی که دارای یکی از ویژگی‌های زیر باشند، استعداد برتر یا نخبه شناخته
می‌شوند.
1ـ4ـ برگزیدگان المپیادهای علمی معتبر داخلی و جهانی
الف ) نفرات اول تا سوم المپیادهای معتبر جهانی و بین‌المللی دانش آموزی با تأیید
وزارت آموزش و پرورش به عنوان نخبه
ب ) راه‌یافتگان مرحله نهایی المپیادهای معتبر جهانی بین‌المللی دانش آموزی با
تأیید وزارت آموزش و پرورش به عنوان استعداد برتر
ج ) نفرات اول تا سوم المپیادهای معتبر بین‌المللی دانشجویی با تأیید وزارتین علوم
و بهداشت به عنوان نخبه
د ) نفرات اول تا سوم المپیادهای معتبر علمی دانشجویی کشور با معرفی وزارتین علوم
و بهداشت به عنوان استعداد برتر
هـ ) نفرات اول تا سوم المپیادهای معتبر علمی دانش آموزی کشور با معرفی وزارت
آموزش و پرورش به عنوان استعداد برتر
2ـ4ـ برگزیدگان از میان آزمونهای سراسری
الف) برگزیدگان از میان رتبه‌های برتر آزمون‌های سراسری مقطع کارشناسی از میان 100
نفر اول برای رشته‌های ریاضی و فیزیک، 50 نفر اول برای رشته‌های علوم تجربی، 50
نفر اول برای رشته‌های علوم انسانی و 20 نفر اول برای رشته‌های هنر به عنوان
استعداد برتر
3ـ4ـ مخترعان و مکتشفان
الف ) برگزیدگان مسابقات و جشنواره‌های علمی معتبر داخلی و خارجی از قبیل جشنوارة
بین‌المللی خوارزمی، جشنوارة جوان خوارزمی و جشنوارة علوم پزشکی رازی با معرفی
وزارتین علوم و بهداشت و تأیید بنیاد به عنوان استعداد برتر
ب ) برگزیدگان از میان مخترعان و مکتشفان ایرانی که اختراع و اکتشاف آنان در مراجع
ذیصلاح داخلی و یا خارجی به ثبت رسیده باشد به عنوان استعداد برتر (بنیاد تعیین
کنندة مراجع ذیصلاح است).
تبصره: جشنواره‌ها و مسابقات علمی با تأیید وزارتین علوم و بهداشت و در موارد خاص
با تأیید بنیاد معتبر شناخته می‌شود.
4ـ4ـ دانش آموختگان
برگزیدگان از میان نفرات اول دانش آموخته رشته‌های دانشگاهی (کارشناسی و بالاتر)
داخل کشور و حوزه‌های علمیه (سطح یک و بالاتر) با معرفی «وزارتین علوم و بهداشت» و
«مدیریت حوزه علمیه قم و خراسان» به عنوان استعداد برتر
5ـ4ـ برترین‌های مسابقات علوم قرآنی
برگزیدگان نفرات اول تا سوم مسابقات معتبر قرآنی داخلی و بین‌المللی با تأیید
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان استعداد برتر
تبصره: تشخیص اعتبار مسابقه با بنیاد است.
6ـ4ـ شخصیتهای برجسته علمی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور
الف ) برگزیدگان از میان محققان ایرانی که بر اساس معیارهای مؤسسات معتبر اطلاعات
علمی بین‌المللی و داخلی به لحاظ تعداد ارجاعات به مقالات آنها و یا سایر شاخص‌های
مرتبط به عنوان پژوهشگران و دانشمندان ملی و بین‌المللی قرار گرفته‌اند، با معرفی
وزارتین علوم و بهداشت به عنوان نخبه
ب ) برگزیدگان از میان افرادی که برای حل مشکلات ملی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی
کشور راهکارهای مناسبی ارائه کرده‌اند و این راهکارها تجربه شده و نتایج حاصل از
آن به تأیید مراجع ذیربط رسیده باشد، با انتخاب بنیاد به عنوان استعداد برتر
ج ) برگزیدگان از میان افرادی که در هر یک از رشته‌ها و گروه‌های علمی اعم از علوم
انسانی و معارف اسلامی، علوم پایه، فنی مهندسی، پزشکی، کشاورزی و هنر، نظریه یا
تئوری جدید ارائه کرده و از سوی مراجع معتبر ملی و بین‌المللی مربوطه، تأثیرگذار
شناخته شده باشد به عنوان استعداد برتر (تشخیص مراجع معتبر با بنیاد است)
د ) برگزیدگان از میان مؤلفان و مترجمان کتب، نویسندگان مقالات، واعظان و شاعران
که آثار فاخر ایشان دارای نقش مهم و تأثیر ویژه در توسعه مرزهای دانش و فناوری یا
تربیتی و اخلاقی در حوزه مربوط بوده است، به عنوان استعداد برتر (تشخیص مراجع
معتبر با بنیاد است)
7ـ4ـ آفرینندگان آثار بدیع و ارزنده ادبی و هنری
برگزیدگان از میان آفرینندگان آثار بدیع و ارزنده هنری در حوزه‌های موسیقی، نقاشی،
هنرهای تجسمی، هنرهای نمایشی، معماری و غیره با معرفی مراجع معتبر و انتخاب بنیاد
به عنوان استعداد برتر (تشخیص مراجع معتبر با بنیاد است)
8ـ4ـ اعضای هیأت علمی دانشگاهها و مؤسسات پژوهشی و فناوری
الف ) برگزیدگان از میان اعضای هیأت علمی که در مراتب دانشگاهی کار ممتاز و شاخصی
را انجام داده‌اند به عنوان استعداد برتر
ب ) برگزیدگان از میان اساتید نمونه و ممتاز در سطح کشور براساس ضوابط وزارتین
علوم و بهداشت به عنوان استعداد برتر
ج ) برگزیدگان از میان پژوهشگران نمونه کشوری براساس ضوابط وزارتین علوم و بهداشت
به عنوان استعداد برتر
9ـ4ـ مدرسین و محققین علوم حوزوی
الف ) برگزیدگان از میان مدرسین حوزه‌های علمیه کشور که تدریس می‌نمایند، براساس
ضوابط شورای عالی حوزه علمیه قم به عنوان استعداد برتر
ب ) برگزیدگان از میان محققین برتر حوزوی با معرفی شورای عالی حوزه علمیه قم به
عنوان استعداد برتر
تبصره 1: در مواردی که برای «برگزیدگان» مرجع ذکر نشده است، مرجع گزینش بنیاد است.
تبصره 2: بنیاد می تواند از میان برگزیدگان به عنوان «استعدادهای برتر » افرادی را
به عنوان «نخبه» معرفی نماید.
ماده 5: پیشنهاد استعداد برتر و نخبگی می‌تواند هم از سوی افراد واجد شرایط و هم
از سوی نخبگان و استعدادهای برتر شناخته شده و هم از سوی نهادها و سازمانها به
بنیاد صورت گیرد.
ماده 6: نحوه حمایت از استعدادهای برتر و نخبگان و سایر موارد براساس آیین نامه‌ها
و ضوابطی خواهد بود که مطابق بند 11 ماده 9 اساسنامه بنیاد توسط هیأت امناء بنیاد
ملی نخبگان پیشنهاد و به تصویب می‌رسد.
ماده 7: موارد خاص و همچنین موارد پیش بینی نشده یا دارای ابهام در شرایط احراز
استعدادهای برتر و نخبگی و مراجع تأیید کننده بنا به تصویب هیأت امنای بنیاد ملی
نخبگان خواهد بود.
ماده 8: این آیین نامه در 8 ماده و 7 تبصره در جلسه 589 مورخ 14/6/85 به تصویب
شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید و هرگونه تغییر در مفاد آن منوط به پیشنهاد هیأت
امنای بنیاد ملی نخبگان کشور و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی خواهد بود