طبق گزارش17401ـ 15/11/1382 ریاست محترم نهاد قوة قضائیه که با وصول درخواست137537ـ30/9/1382 وزیر محترم بهداشت، درمان و آموزش ....

نقل از شماره 17560ـ 24/3/1384
روزنامه رسمی شماره:4804/ و/ ح تاریخ17/3/1384 پرونده وحدت رویه ردیف:83/38 هیأت
عمومی محضرمبارک حضرت آیت‌الله مفید دامت برکاته ریاست محترم هیأت عمومی دیوان
عالی کشور احتراماً مـعروض می‌دارد: طبق گزارش17401ـ 15/11/1382 ریاست محترم نهاد
قوة‌قضائیه که با وصول درخواست137537ـ30/9/1382 وزیر محترم بهداشت، درمان و آموزش
پزشکی، برمبنای نظریه احد از مشاوران ریاست محترم قوة‌قضائیه تنظیم گردیده است در
استنباط از ماده34 قانون تنظیم بخشی از مقرّرات مالی دولت مصوب27/11/1380 کمیسیون
برنامه و بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی از شعب نهم دادگاه تجدید نظر استان
گیلان و هفتم تجدیدنظر استان تهران طی پرونده‌های کلاسه81/800 و82/2225 آراء مختلف
صادر گردیده است که با مطالبه پرونده‌های مربوطه، جریان امر ذیلاً منعکس می‌گردد:

1ـ حسب محتویات پرونده کلاسه81/800 شعبه نهم دادگاه تجدید نظر استان گیلان، آقای
مهدی درخشان‌نیک با وکالت آقای سیدابراهیم رحمت‌آبادی مقدم بطرفیت وزارت بهداشت،
درمان و آموزش پزشکی به خواسته الزام خوانده به فک رهن از وثیقه ملکی شماره68 فرعی
مجزی شده از شماره‌های4،71،69 و52 واقع در سرخبنده بخش یک رشت موضوع سند رسمی
شماره99132 مورخ26/12/1363 تنظیمی دفترخانه28 تهران اقامه دعوی نموده و توضیح داده
است: به‌منظور دریافت ارز دانشجویی برای دخترخود، خانم مرضیه درخشان‌نیک دارای
پروندة ارزی شماره201572 جهت تحصیل رشته پزشکی در ایتالیا، خانه مسکونی بنا شده در
قطعه زمین پلاک48 فرعی مجزی شده از شماره‌های4،71،69و52 ثبت شده به‌شماره4700
صفحه357 دفتر44/1 واقع در محله سرخبنده بخش یک رشت متعلّق به خود را به عنوان وثیقه
طبق سندرسمی شماره99132 مورخ26/12/1363 تنظیمی دفتر اسناد رسمی شماره28 تهران نزد
وزارت فرهنگ و آموزش عالی برای مدت پنج سال به‌رهن گذاشتم به شرط اینکه دانشجوی
مذکور پس از فراغت از تحصیل به‌ایران بازگردد و به اندازه مدتی که از ارز دولتی
استفاده کرده در ایران مشغول به‌کار گردد، چنانچه دانشجوی نامبرده به تعهد خود وفا
نکرد وثی قه‌گذار تا مبلغ پنج میلیون ریال بابت خسارت در وجه وزارت نامبرده پرداخت
نماید… وزارتخانه نامبرده در سال1365 فقط یک سال به دانشجوی نامبرده ارز پرداخت
نمود و پس از آن به‌بهانة اینکه دانشجو نمره کم آورده است از تعهد خود عدول کرده و
دستور بازگشت او را به ایران صادر نمود… اینجانب برای آزاد کردن ملک خود از رهن به
وزارت بهداشت و درمان مراجعه و حاضر شدم مبلغ پنج میلیون ریال مقید در سند را
بپردازم، متصدی مربوطه اظهارداشت که… شخص ضامن باید بهای کلیه ارزهای دریافتی را
به نرخ روز بپردازد تا از ملک مورد وثیقه فک رهن به‌عمل آید… که نهایتاً صدور حکم
بر الزام خوانده به فک رهن از ملک مورد وثیقه را در مقابل پرداخت پنج میلیون ریال
قید شده را با کسر خسارات هزینه دادرسی و حق‌الوکاله استدعا نموده است.

دادخواست تقدیمی در تاریخ9/10/1380 به شماره213177 ثبت و جهت رسیدگی به شعبه هشتم
دادگاه عمومی رشت ارجاع شده که پس از تعیین وقت رسیدگی و ابلاغ نسخه ثانی دادخواست
به خوانده، آقای سرپرست دفتر حقوقی و امور مجلـس وزارتخـانه مـزبـور طی لایحه
وارده11263/ ن‌ـ6/3/1381 در پاسـخ بـه دعـوی مطـروحـه اعـلام داشته‌اند: وزارت
علوم، تحقیقات و فناوری و این وزارتخانه مجاز است برای خرید تعهد و آزاد نمودن
مدارک و وثایق و همچنین صدور اجرائیه ثبتی دانشجویان بورسیه و یا اعزامی که از
ایفای تعهدات خودداری می‌کنند و ضامن‌های آنان برای جبران تعهدات و خسارات مربوطه،
معادل مابه‌التفاوت ریالی نرخ روز ارز کلیه ارزهای پرداختی به‌دانشجویان در زمان
بازپرداخت و نرخ پرداخت شده قبلی را از دانشجو یا ضامن وی دریافت و به‌حساب دولت…
واریز نماید. میزان بدهی و نحوة پرداخت آن بموجب آیین‌نامه ماده34 قانون تنظیم
بخشی از مقرّرات مالی دولت مصوب بهمن ماه1380 تعیین می‌شود. مفاد این تبصره با توجه
به قسمت اخیر ماده4 قانون مدنی مصوب18/2/1307 به‌گذشته نیز تسرّی دارد… و آقای وکیل
خواهان نیز پاسخ داده‌اند: خوانده در لایحه ارسالی به بند هـ تبصره17 قانون بودجه
اشاره نم وده که بند مذکور منحصراً مربوط به دانشجویان بورسیه و اعزامی می‌باشد که
طبق قانون اعزام دانشجو به خارج از کشور در سال1364 به تصویب رسیده و منحصراً مربوط
به دانشجویان لیسانسیه می‌باشد… که با تشریفات خاص و امتحان زبان به‌نوبت به خارج
فرستاده می‌شوند در صورتی که موکل اینجانب ضمانت دانشجویی را نموده که اولاً: تاریخ
قرارداد سال1363 می‌باشد یعنی یک سال قبل از تصویب قانون فوق، ثانیاً: دانشجوی مورد
ضمانت نه بورسیه بوده و نه اعزامی و در متن سند تنظیمی از صدر تا ذیل هیچگونه نامی
از بورسیه و اعزامی برده نشده، بنابراین مشمول عنوان فوق و در نتیجه مشمول بندهـ
تبصره17 قانون بودجه نمی‌باشد و تسرّی موضوع طبق ماده4 قانون مدنی نیز منحصراً مربوط
به دانشجویان بورسیه و اعزامی می‌باشد که از سنوات1364 تاکنون اعزام شده به‌علاوه،
دانشجوی نامبرده با داشتن دیپلم به‌ایتالیا رفته و وزارتین نامبرده او را
نفرستاده‌اند و بعداً پدر وی با سند ضمانت فوق‌‌الذکر تقاضای دریافت ارز تحصیلی
نموده و فقط تعهد نموده در صورتی‌که دانشجو به تحصیل ادامه ندهد تا مبلغ پنج
میلیون ریال بابت خسارت پرداخت نماید، مدت قرارداد پنج سال بوده و وزارت بهداشت
فقط یک سال ب ه‌دانشجوی نامبرده ارز پرداخته، همچنین طبق ماده 230 قانون مدنی از
شخص ضامن بیش از آنچه ضمانت کرده نمی‌توان وجهی دریافت نمود… که دادگاه
مرجـوع‌الیه خـتم رسـیدگـی را اعـلام و طـی دادنـامه489ـ23/3/1381 به‌شرح ذیل
مبادرت به‌صدور رأی نموده است:

«« در خصوص دعوی آقای مهدی درخشان‌نیک با وکالت آقای سیدابراهیم رحمت‌آبادی مقدم
بطرفیت وزارت بهداشت… به‌خواسته الزام خوانده به فک رهن از وثیقه ملکی… اوراق
پرونده حاکی است که خواهان برای دریافت ارز دانشجویی برای دخترش… ملک خود را
به‌رهن گذاشته و متعهد شده چنانچه دخترش به تعهدات خود عمل ننماید مبلغ پنج میلیون
ریال بابت وجه‌التزام به‌خوانده تأدیه کند، نظر به‌اینکه دختر خواهان به تعهدات
خود عمل نکرده، اداره خواهان حق مطالبه مبلغ فوق را خواهد داشت و افزون‌طلبی
خوانده به‌نحوی که نماینده قضایی وی بیان داشته متکی به‌دلایل قانونی نیست و مغایر
رأی وحدت رویه هیأت عمومی دیوان عالی کشور و مفاد سند رهنی می‌باشد، علیهذا دادگاه
خوانده را به‌استناد ماده198 قانون آیین دادرسی مدنی به فک رهن از ملک موصوف در
قبال وصول مبلغ پنج میلیون ریال از خواهان محکوم و ملزم می‌نماید…»» مفـاد سـند
رسمـی وثیقـه شـماره99132ـ26/12/1363 تنظیمی در دفترخانه شماره28 تهران به‌شرح ذیل
است:

«« چون قرار است خانم مرضیه درخشان فرزند مهدی… طبق مدرک موجود در پروندة ارزی
شماره201572 تحصیلات خود را در رشته پزشکی در کشور ایتالیا به‌مدت پنج سال از
تاریخ تنظیم این سند ادامه دهد و طبق آیین‌نامه‌های وزارت فرهنگ و آموزش عالی از
مزایای تحصیل در خارج از کشور استفاده نماید و به‌موجب این سند باید کلیه دستورات
و نظامات دولتی را رعایت نماید و… لذا جهت برقراری ارز دانشجویی نامبرده، اینجانب
مهدی درخشان شش‌دانگ خانه… را با کلیه متعلّقات و منضمات… در قبال مبلغ پنج میلیون
ریال به‌مدت پنج‌سال از تاریخ زیر نزد ادارة کل امور دانشجویی خارج از کشور…
به‌رهن و وثیقه قرارداده، متعهد می‌شوم چنانچه دانشجوی نامبرده برخلاف تعهدات خود…
رفتار نماید…وزارت مذکور حق دارد از طریق صدور اجرائیه تا میزان مبلغ پنج میلیون
ریال بابت وجه‌التزام… استیفای منافع نماید…»» به تاریخ26/12/1363 که رأی بدوی
صادره عیناً طی دادنامه908ـ26/6/1381 صادره از شعبه نهم تجدیدنظر گیلان تأیید شده
است.

2ـ طبق محتویات پرونده کلاسه82/7/2225 شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان تهران،
آقای حمیدرضا بهنیا به‌خواسته الزام خوانده به فک رهن از وثیقه ملکی (یک دستگاه
آپارتمان) احداثی در پلاک ثبتی60 فرعی از1822 اصلی بخش11 تهران… بطرفیت وزارت
بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اقامه دعوی کرده و توضیح داده است:

«« اینجانب… یک دستگاه آپارتمان مسکونی را… به‌منظور تضمین تعهدات تحصیلی خارج از
کشور فرزندم بهزاد بهنیا در پرونده ارزی151014 جهت استفاده از تسهیلات منجزاً در
برابر چهارده میلیون ریال به‌وثیقه گذاشتم… با انجام مکاتبات متعدد اعلام داشته‌ام
نظر به مضی مدت مرقوم در سند رهنی با دریافت وجه مورد نظر از سند مرقوم فک رهن شود
ولی با امتناع وزارتخانه خوانده مواجه شده است و با این ترتیب صدور حکم الزام
خوانده به فک رهن از ملک مورد بحث را تقاضا نموده که دادخواست تقدیمی در تاریخ30/2
/1382 به شماره248523 ثبت و به شعبه دوازده دادگاه عمومی تهران ارجاع گردیده و پس
از تعیین وقت دادرسی و ابلاغ آن به‌وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، خوانده
مرقـوم طـی لایحه وارده761ـ 28/5/1382 پاسخ لازم را تقدیم نموده که قسمت‌هایی از
آن ذیلاً منعکس می‌گردد:

««… به موجب ماده34 قانون تنظیم بخشی از مقرّرات مالی دولت مصوب1380 و آیین‌نامه
اجرایی آن… به وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش
پزشکی اجازه داده شده برای خرید تعهد و آزاد نمودن مدارک و وثایق و همچنین صدور
اجراییه ثبتی دانشجویان بورسیه و یا اعزامی که از ایفای تعهدات خودداری کرده و یا
می‌کنند و ضامن‌های آنان، برای جبران تعهدات و خسارات مربوطه معادل مابه‌التفاوت
ریالی نرخ روز ارز کلیه ارزهای پرداختی به‌دانشجو در زمان بازپرداخت و نرخ پرداخت
شدة قبلی را از دانشجو یا ضامن وی و یا متضامناً دریافت و به‌حساب درآمد عمومی کشور
واریز نمایند. میزان بدهی و نحوة پرداخت بدهی به‌موجب آیین‌نامه‌ای که توسط
وزارتخانه‌های مزبور پیشنهاد و به‌تصویب هیأت‌وزیران می‌رسد، تعیین خواهد شد. مفاد
این تبصره با توجه به قسمت اخیر ماده4 قانون مدنی به‌گذشته نیز تسرّی دارد… طبق
ماده2 آیین‌نامه اجرایی ماده34 قانون فوق‌الذکر وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و
فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برای خرید تعهد و آزاد نمودن مدارک و وثایق
و همچنین دریافت خسارت از دانشجویان… معادل ارزهای پرداختی به‌نرخ زمان پرداخت با
احتساب سایر ه زینه‌های ریالی… قبلی را دریافت و به‌حساب درآمد عمومی کشور واریز
می‌نماید…»» که دادگاه رسیدگی کننده پس از اعلام ختم رسیدگی طی دادنامه234ـ1/6/
1382 به‌شرح ذیل اتخاذ تصمیم نموده است:

«« در خصوص دعوی آقای محمدرضا بهنیا بطرفیت وزارت بهداشت… به‌خواسته الزام خوانده
به فک رهن از وثیقه ملکی و رفع اثر از تعهدات مرقوم در سند رهنی شماره60892 ـ23/8/
1369… با عنایت به اینکه قانونگذار حسب ماده34 قانون تنظیم بخشی از مقرّرات مالی
دولت1 مصوب1380 و آیین‌نامه اجرایی آن… اجازه داده است که برای خرید تعهد و آزاد
نمودن مدارک و وثایق و نیز صدور اجرائیه ثبتی دانشجویان بورسیه یا اعزامی که از
ایفای تعهد خودداری کرده یا می‌کنند و ضامنین آنان برای جبران تعهد و خسارات مربوط
معادل مابه‌التفاوت ریالی نرخ روز ارز کلیه ارزهای پرداختی به‌دانشجو در زمان
بازپرداخت و نرخ پرداخت شده قبلی را از دانشجو یا ضامن وی و یا متضامناً دریافت و
به حساب درآمد عمومی کشور واریز نماید و این امر را به‌گذشته نیر تسرّی داده است،
فلذا توجهاً به‌اینکه قانونگذار میزان تعهدات خواهان را افزایش داده مضافاً به‌اینکه
استناد خواهان به‌رأی وحدت رویه شماره627 سال1377 به‌لحاظ تصویب ماده34 مرقوم در
سال1380 مؤثر در مقام نمی‌باشد، بنابراین دادگاه دعوی خواهان را محمول برصحت
ندانسته و آن را مردود اعلام می‌دارد… که طی دادنامه2652ـ30/11/1382 صادره از شعبه
هفتم د ادگاه تجدیدنظر استان تهران به‌شرح ذیل مورد تأیید واقع شده:

«« درباب تجدیدنظر خواهی… به دادنامه234ـ1/6/1382 صادره از شعبه12 دادگاه عمومی
تهران… نظر بـه ایـنکه از ناحیه وکیل تجدیدنظر خواه ایراد و اعتراض موجه قانونی
اقامه نشده و تجدید نظرخواهی مطروحه با هیچ یک از شقوق مندرج در ماده348 قانون
آیین دادرسی مدنی انطباق ندارد و استدلال وکیل تجدیدنظر خواه براینکه تعهد ضامن
طبق سند رهنی مذکور مقطوعاً مبلغ چهارده میلیون ریال بوده و افزایش تعهدات قراردادی
خاص به‌استناد قانون مارالذکر از مصادیق ضمان مالم‌یجب است که به‌اتفاق نظر فقهای
عظام باطل است، اگرچه از جهت مبانی فقهی و حقوقی به‌نظـر این دادگاه صحیح است ولی
باتوجـه به‌صـراحت ماده34 قانون تنظیـم بخشی از
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 1ـ ماده34 قانون تنظیم بخشی از مقرّرات مالی
دولت مصوب1380:

««متن زیر به‌عنوان تبصره به‌ماده(24) قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن
در موارد معین مصوب28/12/1373 الحاق می‌گردد: تبصره ـ به‌وزارتخانه‌های علوم،
تحقیقات و فناوری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اجازه داده می‌شود که برای خرید
تعهد و آزاد نمودن مدارک و وثایق و همچنین صدور اجراییه دانشجویان بورسیه و یا
اعزامی که از ایفای تعهدات خودداری کرده یا می‌کنند و ضامن‌های آنان، برای جبران
تعهدات و خسارت مربوطه معادل مابه‌التفاوت ریالی نرخ روز ارز کلیه ارزهای پرداختی
به دانشجو در زمان بازپرداخت و نرخ پرداخت شده قبلی را از دانشجو یا ضامن وی و یا
متضامناً دریافت و به‌حساب درآمد عمومی کشور واریز نمایند.

میزان بدهی و نحوة پرداخت بدهی به‌موجب آیین‌نامه‌ای که به پیشنهاد وزارتخانه‌های
علوم، تحقیقات و فناوری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان مدیریت و
برنامه‌ریزی کشور به تصویب هیأت‌وزیران خواهد رسید تعیین خواهد شد. مفاد این تبصره
با توجه به قسمت اخیر ماده(2) قانون مدنی مصوب18/2/1307 به‌گذشته نیز تسرّی دارد.
در صورت اقامه دعوا در مراجع قضایی، وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و
بهداشت، درمان و آموزش پزشکی از پرداخت هزینه دادرسی در کلیه مراحل معاف می‌باشند.

مقرّرات مالی دولت مصوب1380 بر موکول نمودن آزادی وثایق دانشجویان بورسیه یا اعزامی
بر استرداد معادل مابه‌التفاوت ریالی نرخ روز ارز کلیه ارزهای پرداختی به‌دانشجو
در زمان بازپرداخت و نرخ پرداخت شده قبلی از دانشجو به‌نحو تضامن و با توجه
به‌اینکه مطابق اصل167 قانون اساسی قضات دادگاهها مکلف به‌صدور حکم طبق قوانین
می‌باشند… و با توجه به‌اینکه دادنامه تجدیدنظر خواسته طبق قانون و بارعایت موازین
قانونی و با توجه به‌محتویات پرونده صادر گردیده است، لذا دادگاه ضمن رد اعتراض
غیرقانونی وکیل تجدید نظرخواه، دادنامه تجدید نظر خواسته را طبق ماده358 قانون
آیین دادرسی در امور مدنی تأیید می‌نماید.»» نظر به اینکه در استنباط از تبصرة
ماده34 قانون تنظیم بخشی از مقرّرات مالی دولت مصوب1380 از شعب نهم و هفتم
دادگاههای تجدیدنظر استان‌های گیلان و تهران آراء مختلف صادر گردیده است، لذا
مراتب به‌استناد ماده270 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور
کیفری جهت طرح در هیأت عمومی دیوان عالی کشور برای صدور رأی وحدت رویه قضایی اعلام
می‌گردد. معاون قضائی دیوان عالی کشور ـ حسینعلی نیّری بتاریخ روز سه‌شنبه13/2/1384
جلسه وحدت رویه قضائی هیأت عمومی دیوان عالی کشور، به‌ریاست حضرت آیت‌الله مفید
رئیس دیوانعالی کشور، و با حضور حضرت آیت‌الله درّی نجف‌آبادی دادستان محترم کل
کشور و جنابان آقایان رؤسا و مستشاران و اعضاء معاون شعب حقوقی و کیفری دیوانعالی
کشور، تشکیل گردید.

پس از طرح موضوع و قرائت گزارش و بررسی اوراق پرونده مبنی بر: ((.... احتراماً: در
خصوص پرونده وحدت رویه شماره83/38 موضوع اختلاف نظر بین شعبه نهم دادگاه تجدیدنظر
استان گیلان و شعبه هفتم دادگاه تجدید نظر استان تهران در استنباط از ماده34 قانون
تنظیم بخشی از مقرّرات مالی دولت مصوب1380 نظریه حضرت آیت‌الله درّی نجف‌آبادی
دادستان محترم کل کشور بشرح ذیل اظهار می‌گردد:

1) بموجب اسناد تنظیمی فیمابین وزارت تحقیقات و فناوری و همچنین وزارت بهداشت،
درمان و آموزش پزشکی حسب مورد با دانشجویان بورسیه و اعزامی و ارزبگیر، قراردادی
منعقد که بموجب آن دانشجوی مذکور، شخصاً و ضامن معرفی شده در قبال وزارتخانه ذینفع
متعهد بودند که اولاً: دانشجو در کشور محل تحصیل رعایت اصول و مقرّرات کشور و ضوابط
تحصیلی را نموده و در مدت مقرر یا بعد فراغت از تحصیل به کشور بازگردد. متقابلاً
وزارتخانه ذیربط نسبت به‌برقراری نظام ارزی و حواله آن اقدام نماید در صورت تخلف
دانشجو، ضامن و متعهد به‌انجام تعهدات مندرج در سند از جمله پرداخت مبلغ
رسم‌القباله باشد. در تفسیر اراده طرفین و مندرجات سند تنظیمی بین طرفین آن و
محاکم بدوی تجدید نظر اختلاف شدیدی بوده که در نهایت بموجب رأی وحدت رویه شماره627
مورخ31/7/1377 رأیی که متضمن لزوم فک وثیقه با ایفای تعهد مصرح در سند رسمی وثیقه
می‌باشد، مورد تأیید قرار گرفته است و کلیه تهافت و اختلاف در استنباط منتفی
گردیده است. متعاقب آن مقنن بموجب بند(هـ) تبصره 17 قوانین بودجه سال1380 و ماده34
قانون تنظیم بخشی از مقرّرات مالی دولت مقرر داشته است وزارتخانه‌های مذکور اجازه
دارند برای خرید تعهد یا آزاد نمودن مدارک و وثایق و همچنین صدور اجراییه ثبتی
دانشجویان و یا اعزامی که از ایفای تعهدات خودداری کرده‌اند و ضامنین آنها برای
اجرای تعهدات و خسارت مربوطه معادل مابه‌التفاوت نرخ روز ارز کلیه ارزهای پرداختی
به دانشجو در زمان بازپرداخت و نرخ پرداخت شده قبلی از دانشجو یا ضامن و یا
متضامناً دریافت و به‌حساب درآمد عمومی واریز نمایند و مفاد این بند را عطف
به‌ماسبق مقرر داشته است. بنابراین مراتب بنظر می‌رسد رأی صادره از شعبه نهم
دادگاه تجدید نظر استان گیلان مغایر نص‌صریح قانون بوده و از این جهت متهافت
احکامی که براساس استنباط از قوانین مذکور صادر شده است نبوده تا قابلیت طرح در
هیأت عمومی محترم دیوان عالی کشور داشته باشد.

2) با توجه به صراحت قسمت اخیر ماده34 قانون تنظیم بخشی از درآمدهای دولت که
مقرّرات ماده مذکور را به تجویز قسمت اخیر ماده2 قانون مدنی به‌گذشته نیز تسرّی داده
است و در نتیجه اراده مقنن حاکم بر اراده طرفین تنظیم کننده اسناد وثیقه و شرایط
مندرج در آن بوده و بنابراین رأی شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان تهران که با
لحاظ این مراتب صادر گردیده و طبق موازین تشخیص و مورد تأیید است.)) مشاوره نموده
و به اتفاق آراء بدین شرح رأی داده‌اند:

ردیف:83/38 هیأت عمومی رأی شماره:675 ـ13/2/1384 رأی وحدت رویه هیأت عمومی دیوان
عالی کشور بموجب تبصرة مادة34 قانون تنظیم بخشی از مقرّرات مالی دولت مصوب1380
به‌وزارتخانه‌های مذکور در این قانون اجازه داده شده، برای جبران تعهدات و خسارت
مربوطه، معادل مابه‌التفاوت ریالی نرخ روز ارز کلیه ارزهای پرداختی به دانشجو در
زمان بازپرداخت و نرخ پرداخت شدة قبلی را مطابق آیین‌نامه اجرائی مربوطه، از
دانشجویان بورسیه یا اعزامی یا ضامن‌های آنان یا متضامناً دریافت نمایند و مفاد این
تبصره با عنایت به قسمت اخیر ماده2 قانون مدنی مصوب1307 به گذشته تسرّی یافته و
قراردادهای تنظیمی بین ضامن و وزارتخانه‌های مورد نظر قانون مورد بحث نیز با توجه
به ماده3 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی نمی‌تواند مانع
حاکمیت مفاد تبصرة مزبور باشد. بنابمراتب بنظر اکثریت اعضای هیأت عمومی دیوان عالی
کشور، رأی شعبه هفتم دادگاه تجدید نظر استان تهران صحیح و منطبق با موازین قانونی
تشخیص می‌گردد.

این رأی وفق ماده270 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری،
در موارد مشابه برای شعب دیوان عالی کشور و دادگاهها لازم‌الاتباع است.

ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ