دستورالعمل تنقیح قوانین و مقررات قضایی

شماره۹۰۰۰/۹۴۹۲۳/۱۰۰                                                              ۱۳۹۸/۷/۱۰

جناب آقای اکبرپور

رئیس محترم هیأت مدیره و مدیرعامل روزنامه رسمی کشور

تصویر دستورالعمل شماره ۹۰۰۰/۹۴۸۱۷/۱۰۰ مورخ ۱۳۹۸/۷/۱۰ ریاست محترم قوه قضاییه در خصوص «تنقیح قوانین و مقررات قضایی» جهت استحضار به پیوست ایفاد می گردد.

مدیرکل دبیرخانه قوه قضاییه ـ دکتر محسن محدث

شماره۹۰۰۰/۹۴۸۱۷/۱۰۰                                                              ۱۳۹۸/۷/۱۰
دستورالعمل تنقیح قوانین و مقررات قضایی

در اجرای بند ۱۵ سیاست های کلی نظام درخصوص امنیت قضایی ابلاغی ۱۳۸۱/۷/۲۸ مقام معظم رهبری (مدظله العالی)، قانون تدوین و تنقیح قوانین و مقررات کشور مصوب ۱۳۸۹/۳/۲۵، بند «الف» ماده ۳۸ قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور مصوب ۱۳۹۵/۱۱/۱۰ و جزء «چ» ماده ۱۱۳ قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۹۵/۱۲/۱۴ مجلس شورای اسلامی و به منظور تسریع و نظام مند کردن تنقیح قوانین و مقررات در قوه قضاییه، «دستورالعمل تنقیح قوانین و مقررات قضایی» به شرح مواد زیر است:

فصل نخست: تشکیلات و وظایف

ماده۱ـ به منظور ارزیابی و تنقیح قوانین و مقررات قضایی، «اداره کل تنقیح قوانین و مقررات» در معاونت حقوقی قوه قضاییه که از این پس اداره کل نامیده می شود تشکیل و عهده دار وظایف زیر است:

الف ـ آسیب شناسی و ارزیابی مستمر قوانین و مقررات موضوع این دستورالعمل و اقدام لازم در خصوص تنقیح آنها؛

ب ـ تهیه درختواره قوانین و مقررات، تبیین تعداد و دامنه موضوعات (کدهای) تنقیحی و تعیین اصول، ضوابط و فنون ناظر بر تنقیح شکلی و ماهوی قوانین و مقررات و تدوین قانون جامع ضمن همکاری مشترک با بخش های مرتبط در معاونت قوانین مجلس شورای اسلامی و معاونت حقوقی ریاست جمهوری؛

پ ـ تهیه ضوابط مربوط به تهیه و انتشار مجموعه قوانین و مقررات با هماهنگی بخش های مرتبط در قوای دیگر و روزنامه رسمی کشور؛

ت ـ تهیه پیش نویس لوایح و مواد تنقیحی؛

ث ـ شناسایی موارد نیازمند وضع قوانین و مقررات یا بازنگری آن و اعلام به مراجع مرتبط؛

ج ـ تنقیح آیین نامه ها، دستورالعمل ها، بخشنامه ها و سایر مصوبات مربوط به قوه قضاییه؛

چ ـ ارائه گزارش ادواری و موردی تنقیح قوانین و مقررات به معاون حقوقی قوه قضاییه.

ماده۲ـ تشکیلات اداره کل با پیشنهاد معاونت حقوقی و تأیید معاونت راهبردی تهیه می شود و به تصویب رییس قوه قضاییه می رسد.

ماده۳ـ اداره کل مکلف است با نظارت و ارزیابی مستمر قوانین و مقررات قضایی نسبت به تنقیح موارد زیر اقدام نماید:

الف ـ قوانین و مقررات مرتبط با جرایم و مجازات ها؛

ب ـ قوانین و مقررات مربوط به آیین دادرسی مراجع قضایی؛

پ ـ تمامی آیین نامه ها، دستورالعمل ها، بخشنامه ها و سایر مصوبات مربوط به قوه قضاییه؛

ت ـ سایر قوانین و مقررات که در اجرای تفاهم نامه بین قوای سه گانه، قوه قضاییه عهده دار انجام آن می شود.

ماده۴ـ اداره کل می تواند به منظور دسترسی قضات و عموم جامعه به متن صحیح و منقح قوانین و مقررات معتبر و آرای وحدت رویه، نسبت به تهیه مجموعه های تنقیح شده موضوعی به صورت مکتوب یا الکترونیکی به همراه پیشینه تقنینی و اطلاعات مربوط به شناسنامه قانون، قوانین و مقررات مرتبط، آرای قضایی و نظرات تفسیری و مشورتی مرتبط با هر ماده و جدول تاریخی آرا و نظرات مشورتی اقدام کند.

ماده۵ ـ به منظور بهره گیری از فناوری های نوین در امر تنقیح و کسب نظرات و پیشنهادهای صاحب نظران در این زمینه، مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه مکلف است با همکاری اداره کل نسبت به طراحی و راه اندازی سامانه الکترونیکی تنقیح اقدام کند.

فصل دوم: کمیسیون های تنقیح

ماده۶ ـ جهت بهره گیری از نظرات کارشناسی، کمیسیون های تنقیح در محل اداره کل تشکیل می شود. تعداد کمیسیون ها و مهلت اقدام آنها به تناسب میزان و نوع کار با پیشنهاد مدیرکل و تصویب معاونت حقوقی قوه قضاییه می باشد.

تبصره ـ شیوه انتخاب اعضاء ، ترکیب آنان، آیین کار، نحوه پرداخت حق الزحمه، همان است که در آیین نامه کارگروه های مشورتی اداره کل حقوقی آمده است.

ماده۷ـ چنانچه در تهیه لوایح تنقیحی، در مواردی نیاز به همکاری قوای دیگر باشد، با ایجاد کمیسیون های مشترک، نسبت به تنقیح و تهیه پیش نویس لایحه موردنیاز اقدام می شود.

ماده۸ ـ دبیر هر کمیسیون از قضات یا کارشناسان مجرب اداره کل توسط مدیرکل انتخاب می شود و انجام امور دبیرخانه ای هر کمیسیون از قبیل ارسال دعوت نامه و مستندات، تهیه صورت جلسات، ثبت و ضبط گزارش ها و مستندات و گزارش وضعیت حضور اعضاء به مدیرکل را بر عهده دارد.

ماده۹ـ در مواردی که دستور کار کمیسیون های تنقیح قوانین و مقررات مرتبط با یکی از سازمان ها، مراکز یا واحدهای قوه قضاییه باشد، نماینده آن دعوت می شود و با حق رأی در جلسات حضور می یابد.

ماده۱۰ـ اداره کل می تواند با تشخیص معاون حقوقی و با رعایت قوانین و مقررات مربوط، نسبت به تنقیح قوانین و مقررات از طریق انعقاد قرارداد با بخش خصوصی اقدام نماید.

فصل سوم: فرآیند تنقیح

ماده۱۱ـ تنقیح شامل گردآوری و پالایش قوانین و مقررات و پیشنهاد اصلاح آنها به منظور رفع ابهام، اجمال، تعارض، تداخل، تکرار و تورم قوانین و مقررات می باشد، که از طریق اقدامات زیر انجام می شود:

۱ـ گردآوری، شامل:

الف ـ تفکیک و طبقه بندی موضوعی؛

ب ـ شناسایی و تهیه منابع؛

پ ـ استخراج و جمع آوری مطالب مرتبط.

۲ـ پالایش، شامل:

الف ـ درج شناسنامه قوانین و مقررات و هر ماده آنها؛

ب ـ شناسایی قوانین و مقررات معتبر از غیرمعتبر؛

پ ـ شناسایی موارد ابهام، اجمال، تکرار، تعارض یا نقض.

۳ـ تهیه پیش نویس لوایح تنقیحی، شامل:

الف ـ مشخص کردن قوانین غیرمعتبر و اعلام به معاونت قوانین مجلس شورای اسلامی جهت اعلام نسخ صریح؛

ب ـ تهیه پیش نویس لوایح تفسیری، الحاقی، اصلاحی و یا تمدید مدت قوانین.

ماده۱۲ـ در تهیه پیش نویس لوایح و مقررات باید ضوابط تنقیحی مربوط به عنوان، موضوع، شیوه نگارش، تنظیم فصول، ترتیب مواد، تناسب مواد با عنوان و موضوع، تبیین قوانین و مقررات غیرمعتبر در ماده ناسخ و شیوه تهیه مقدمه توجیهی و شرح توجیهی مواد رعایت شود.

ماده۱۳ـ لوایح تنقیحی، پس از تأیید معاون حقوقی، به نظر رئیس قوه قضاییه می رسد تا در صورت موافقت، مراتب جهت طی مراحل قانونی به مجلس شورای اسلامی اعلام شود.

ماده۱۴ـ به منظور پالایش و تنقیح شکلی و ماهوی آیین نامه ها، دستورالعمل ها، بخشنامه ها و سایر مصوبات مربوط به قوه قضاییه، اداره کل نسبت به انجام فرآیند تنقیح اقدام و معاون حقوقی پیشنهادهای اصلاحی را به رئیس قوه قضاییه یا دیگر مراجع تصویب کننده اعلام می کند.

فصل چهارم: سایر مقررات

ماده۱۵ـ معاونت منابع انسانی قوه قضاییه، مکلف است نسبت به تأمین و آموزش نیروی انسانی موردنیاز اداره کل اقدام کند.

ماده۱۶ـ هر سال طبق اعلام معاونت حقوقی قوه قضاییه، اعتبار لازم برای اجرای مفاد این آیین نامه، توسط معاونت راهبردی در بودجه سالانه قوه قضاییه پیش بینی می شود و در سرجمع اعتبارات معاونت حقوقی تخصیص می یابد.

ماده۱۷ـ این دستورالعمل مشتمل بر ۱۷ ماده و ۱ تبصره در تاریخ ۱۳۹۸/۷/۸ به تصویب رییس قوه قضاییه رسیده و پس از ابلاغ لازم الاجرا است.

رییس قوه قضاییه ـ سیدابراهیم رئیسی