آیین­نامه اجرایی ماده (۳) قانون حمایت از حقوق معلولان

شماره۱۱۸۶۰۰/ت۵۶۲۹۷هـ                                                            ۱۳۹۸/۹/۱۷

وزارت کشور ـ وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات ـ وزارت راه و شهرسازی

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ـ وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی

وزارت صنعت، معدن و تجارت ـ وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ـ وزارت آموزش و پرورش

وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ـ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

سازمان برنامه و بودجه کشور ـ بنیاد شهید و امور ایثارگران ـ سازمان ملی استاندارد ایران

سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران ـ سازمان بهزیستی کشور ـ شورای­عالی استان­ها 

هیأت وزیران در جلسه ۱۳۹۸/۹/۱۰ به پیشنهاد سازمان بهزیستی کشور با مشارکت وزارتخانه­های کشور و راه و شهرسازی و سازمان برنامه و بودجه کشور و به استناد تبصره (۲) ماده (۳) قانون حمایت از حقوق معلولان ـ مصوب ۱۳۹۶ ـ آیین­نامه اجرایی ماده یادشده را به شرح زیر تصویب کرد:

آیین­نامه اجرایی ماده (۳) قانون حمایت از حقوق معلولان

ماده۱ـ در این آیین­نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می­روند:

۱ـ قانون: قانون حمایت از حقوق معلولان ـ مصوب ۱۳۹۶ ـ .

۲ـ فرد دارای معلولیت: افراد موضوع بند (الف) ماده (۱) قانون.

۳ـ مناسب سازی: مجموعه اقداماتی که در جهت اصلاح معابر، اماکن، ساختمان ها و فضاهای عمومی شهری و روستایی و وسایل حمل و نقل و ارتباط جمعی انجام می­شود، به طوری که افراد دارای معلولیت قادر باشند آزادانه و بدون خطر در محیط پیرامون خود حرکت کنند و از تسهیلات محیطی، با حفظ استقلال فردی و رعایت شأن و منزلت انسانی بهره مند شوند.

۴ـ دسترس پذیری: اقداماتی که با هدف ایجاد محیط بدون مانع و قابل دسترس جهت مشارکت افراد دارای معلولیت در همه حوزه­های زندگی و فراهم آوردن فرصت برابر برای آنها در برخورداری از امکانات زندگی اجتماعی، همانند سایر افراد انجام می شود. دسترسی شامل سامانه (سیستم) حمل و نقل، محیط فیزیکی، اطلاعات، آموزش و پرورش، فناوری (تکنولوژی)، اشتغال، منابع مناسب ارتباطی و رسانه ای است.

۵ ـ دستگاه های مشمول: دستگاه­های موضوع بند (ت) ماده (۱) قانون.

۶ ـ اماکن عمومی: کلیه وزارتخانه ها، مؤسسات و شرکت­های دولتی، بیمارستان ها، مدارس، دانشگاه ها، مراکز آموزشی و فرهنگی، اماکن ورزشی، پایانه ها، فرودگاه ها، ایستگاه­ های قطار شهری و برون­شهری، مراکز خرید و تجاری، مراکز ارایه خدمات عمومی، بانک ها، بوستان ها و مراکز تفریحی، معابر عمومی و نظایر آنها.

۷ـ ستاد: ستاد هماهنگی و پیگیری مناسب­سازی کشور، موضوع ماده (۳) قانون.

۸ ـ نظارت: فرایندی پویا و مستمر که در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط، نحوه اقدامات مرتبط با مناسب سازی و دسترس پذیری را بررسی و ضمن واپایش (کنترل)، موارد نقض را احصا می­کند و مورد رسیدگی و پیگیری قرار می دهد.

ماده۲ـ به منظور نظارت و هماهنگی جهت مناسب­سازی و همچنین نظارت بر اجرای ماده (۲) قانون، ستاد با ترکیب مندرج در ماده (۳) قانون تشکیل می شود. تصمیمات ستاد برای کلیه دستگاه­های مشمول لازم­الاجرا است.

تبصره۱ـ به منظور اجرای تصمیمات ستاد در سطح استان و شهرستان، ستادهای هماهنگی و پیگیری مناسب سازی استانی و شهرستانی تشکیل می شود. ترکیب اعضا و وظایف ستادهای استانی و شهرستانی به تصویب ستاد خواهد رسید.

تبصره۲ـ شیوه­نامه تشکیل و اداره جلسات ستاد و ستادهای استانی و شهرستانی
به پیشنهاد سازمان بهزیستی کشور در اولین جلسه ستاد پس از ابلاغ این آیین نامه
تصویب و ابلاغ می­شود.

ماده۳ـ دبیرخانه ستاد در سازمان بهزیستی کشور، دبیرخانه ستاد استانی در اداره کل بهزیستی استان و دبیرخانه ستاد شهرستانی در اداره بهزیستی شهرستان مستقر می­شود.

ماده۴ـ وظایف دبیرخانه ستاد به شرح زیر است:

۱ـ پیگیری اجرای تصمیمات ستاد.

۲ـ تهیه دستور کار، زمان­بندی جلسات، ارسال دعوت­نامه و دستور جلسات برای اعضای ستاد و تنظیم صورتجلسات آن.

۳ـ ایجاد بانک اطلاعاتی مورد نیاز مرتبط با مناسب­سازی و دسترس­پذیری.

۴ـ پیگیری تشکیل جلسات ستادهای استانی و شهرستانی و دریافت گزارش­ها.

ماده۵ ـ دبیرخانه موظف است در مقاطع زمانی (۶) ماهه گزارش اقدامات انجام­شده در راستای اجرای ماده (۳) قانون را تهیه و به هیأت وزیران و کمیته هماهنگی و نظارت بر اجرای قانون، موضوع ماده (۳۱) قانون ارسال کند.

ماده۶ ـ کلیه دستگاه های مشمول موظفند از زمان لازم­الاجرشدن این آیین نامه، ساختمان ­ها و اماکن موضوع تبصره (۱) ماده (۳) قانون را برای دسترس پذیری افراد دارای معلولیت به خدمات، مطابق با ضوابط مصوب شورای­عالی شهرسازی و معماری ایران برای افراد دارای معلولیت مناسب سازی کنند، به گونه­ای که مناسب سازی ساختمان ها و اماکن یادشده ظرف (۳) سال از تاریخ لازم­الاجرا شدن این آیین نامه به­طور کامل پایان پذیرد.

ماده۷ـ سازمان ملی استاندارد ایران موظف است با پیشنهاد وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات نسبت به تدوین استانداردهای طراحی درگاه­ها و وبگاه­های الکترونیکی (سامانه­های ارایه خدمات الکترونیکی) کلیه دستگاه­های مشمول به منظور مناسب­سازی و دسترس­پذیری افراد دارای معلولیت ظرف سه ماه از تاریخ لازم­الاجرا شدن این آیین­نامه، اقدام کند.

تبصره ـ کلیه دستگاه­های مشمول موظفند ظرف شش ماه، نسبت به پیاده­سازی استانداردهای ابلاغی موضوع این ماده در درگاه­ها و وبگاه­های الکترونیکی (سامانه­های ارایه خدمات الکترونیکی) دستگاه متبوع اقدام کنند.

ماده۸ ـ وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است با رعایت قوانین و مقررات مربوط، تمهیدات لازم را به­عمل آورد تا از طریق شرکت­های خودروساز داخلی یا شرکت­ های کاربری­ساز (مناسب­سازی خودرو) یا واردات، خودروهای مورد نیاز افراد دارای معلولیت، تأمین و خدمات پس از فروش آن نیز در سراسر کشور ارایه شود.

تبصره ـ سازمان ملی استاندارد ایران موظف است با پیشنهاد وزارت صنعت معدن و تجارت و با همکاری سازمان بهزیستی کشور نسبت به تدوین و ابلاغ استانداردهای دسترس پذیری انواع خودرو برای افراد دارای معلولیت اقدام کند.

ماده۹ـ سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران موظف است با همکاری
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، بنیاد شهید و امور ایثارگران و سازمان بهزیستی کشور نسبت به تولید برنامه­های آموزشی و آگاه­سازی مرتبط با مناسب­سازی و پخش رایگان حداقل یک ساعت در هفته از محل ساعات پخش برنامه­های موضوع ماده (۲۱) قانون اقدام کند. 

ماده۱۰ـ شهرداری ها و دهیاری­های سراسرکشور موظفند جهت مناسب­سازی و دسترس­پذیری محیط، معابر، اماکن و وسایل حمل و نقل عمومی و مبلمان شهری اقدامات زیر را انجام دهند:

۱ـ هم­سطح­سازی، مناسب­سازی و نصب خط هدایت نابینایان در پیاده­روها و تأمین محل ویژه توقف (پارک) خودروی افراد دارای معلولیت در محل توقف حاشیه خیابان­ها و توقفگاه های عمومی.

۲ـ نصب چراغ­های راهنمای مجهز به علایم صوتی ویژه افراد نابینا و کم­بینا در تقاطع­ها.

۳ـ انجام اقدامات و تمهیدات لازم برای فرهنگ­سازی در جامعه پیرامون رعایت
ضوابط مصوب شورای­عالی شهرسازی و معماری ایران برای افراد دارای معلولیت.

۴ـ فعال­سازی سامانه اطلاع­رسانی و دریافت شکایات مردمی در خصوص مشکلات مناسب­سازی و دسترس­پذیری معابر و محیط های شهری و اقدام در جهت رفع موانع موجود.

۵ ـ مشروط کردن صدور پروانه احداث و بازسازی و پایان­کار برای تمامی ساختمان­ ها و اماکن عمومی از جمله مجتمع­های مسکونی، تجاری، اداری، درمانی و آموزشی به رعایت
ضوابط مصوب شورای­عالی شهرسازی و معماری ایران برای افراد دارای معلولیت در مورد دسترس­پذیری افراد دارای معلولیت توسط مجری.

۶ ـ مناسب­سازی و دسترس­پذیری کلیه پایانه­ها، ایستگاه­ها، تأسیسات سامانه­ها و ناوگان حمل و نقل درون­شهری و برون­شهری منطبق با قوانین داخلی و استانداردهای بین­المللی برای افراد دارای معلولیت، تأمین امکان بهره­مندی این افراد از ناوگان حمل و نقل زمینی، دریایی و هوایی و  آموزش کارکنان خود جهت همیاری عملی و صحیح با مسافران دارای معلولیت.

ماده۱۱ـ وزارتخانه­های علوم، تحقیقات و فناوری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و آموزش و پرورش موظفند موضوع مناسب­سازی را متناسب با هر دوره تحصیلی در سرفصل­ها و محتوای درسی لحاظ کنند.

ماده۱۲ـ وزارت راه و شهرسازی موظف است تمهیدات لازم را به عمل آورد تا از طریق شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، سازمان نظام مهندسی ساختمان و مراجع قانونی مرتبط هنگام بررسی، تصویب و نظارت بر طرح­های توسعه و عمران شهری و روستایی (اعم از طرح­های جامع، تفصیلی و هادی) رعایت ضوابط مصوب شورای­عالی شهرسازی و معماری ایران برای افراد دارای معلولیت لحاظ شود.

ماده۱۳ـ وزارتخانه­های راه و شهرسازی و میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی حسب مورد موظفند صدور مجوز احداث و بهره­برداری مجتمع­های رفاهی بین جاده­ای، پایانه­های مسافربری دریایی، هوایی، زمینی و ریلی را به رعایت ضوابط و مقررات مناسب­سازی مشروط کنند.

ماده۱۴ـ سازمان برنامه و بودجه کشور موظف است در فرایند اخذ و ارتقای پایه شرکت های پیمانکار، گذراندن دوره آموزشی یا بازآموزی ضوابط و مقررات مناسب­سازی را لحاظ کند.

ماده۱۵ـ کلیه دستگاه­های مشمول موظفند اعتبارات مورد نیاز برای اجرای وظایف مربوط در این آیین­نامه را همه­ساله جهت پیش­بینی در لوایح بودجه سنواتی حسب مورد به سازمان برنامه و بودجه کشور و سایر مراجع مربوط ارایه کنند.

ماده۱۶ـ از تاریخ لازم­الاجراشدن این آیین­نامه، تصویب­نامه شماره ۷۷۳۰۳/ت۴۹۱۳۰هـ
مورخ ۱۳۹۴/۶/۱۵ لغو می­شود.

معاون اول رئیس‎جمهور ـ اسحاق جهانگیری