قانون اصلاح قانون واحد و مقیاس پول

‌قانون اصلاح قانون واحد و مقیاس پول
‌مصوب 22 اسفند ماه 1310 شمسی
‌ماده 1 - در قانون واحد و مقیاس پول قانونی ایران مصوبه 27 اسفند 1308 تغییرات
ذیل به عمل می‌آید:
‌در ماده 2 فقره الف به نحو ذیل اصلاح می‌شود:
‌مسکوک طلا - سکه طلای صد ریالی به نام (‌پهلوی)
‌مسکوک طلا - سکه طلای پنجاه ریالی به نام (‌نیم پهلوی)*
*‌پاورقی: در دوره نهم به موجب قانون اجازه ضرب مسکوکات مسی مصوب 16 فروردین ماه
1314 به دولت اجازه داده شده که معادل دو میلیون‌ریال مسکوک مسی پنج دیناری و ده
دیناری و بیست و پنج دیناری به جریان گذارد و در دوره دهم به موجب قانون مصوب 8
تیر 1314 اجازه ضرب‌پنج میلیون ریال مسکوک مسی نیز داده شده است و در تاریخ 9
اسفند 1315 دوره دهم قانون راجع به مسکوک خرد به تصویب رسیده است.<< فقره‌د راجع
به مسکوکات مس حذف می‌شود.
‌در ماده 3 اصلاحات ذیل به عمل می‌آید:
‌فقره الف - یک ریال معادل با 0.07322382 گرام طلای خالص.
‌فقره ب - مسکوک طلای پنجاه ریالی یا نیم پهلوی دارای 3.661191 گرام طلای خالص است
و ضرابخانه دولتی باید یک کیلوگرم طلای خالص را به‌مصرف ضرب 273.135 عدد مسکوک نیم
پهلوی برساند.
‌فقره ج - مسکوک طلای صد ریالی یا پهلوی دارای 7.322382 گرام طلای خالص است و
ضرابخانه دولتی باید یک کیلوگرم طلای خالص را به مصرف‌ضرب 136.5675 عدد مسکوک یک
پهلوی برساند.*
*‌پاورقی: فقرات (‌د) و (ه) و (‌و) و (‌ز) این ماده به موجب ماده نهم قانون اجازه
ضرب مسکوک نقره مصوب 26 آبان 1322 (‌دوره سیزدهم) که ذیلاً‌نقل می‌گردد ملغی است:
‌ماده 9 - فقره (‌د) و (ه) و (‌و) و (‌ز) از ماده اول قانون اصلاح قانون واحد و
مقیاس پول مصوب 22 اسفند ماه 1310 راجع به مسکوکهای نقره نیم ریالی‌و یک ریالی و
پنج ریالی ملغی می‌گردد و تبصره آخر همان ماده به شرح زیر اصلاح می‌شود:
‌تبصره - عیار مسکوکات طلا عبارت از نهصد در هزار طلای خالص و صد در هزار مس یا
نقره و مس خواهد بود. فقره د - مسکوک نقره نیم ریالی‌که در داخله مملکت جریان
قانونی دارد و نماینده نیم ریال طلا می‌باشد دارای 2.07 گرام نقره خالص است و
ضرابخانه دولتی باید یک کیلوگرم نقره‌خالص را به مصرف ضرب 483.0916 عدد مسکوک نیم
ریالی برساند.
‌فقره ه - مسکوک نقره یک ریالی که در داخله مملکت جریان قانونی دارد و نماینده یک
ریال طلا می‌باشد دارای 4.14 گرام نقره خالص است و‌ضرابخانه دولتی باید یک کیلوگرم
نقره خالص را به مصرف ضرب 241.548 عدد مسکوک یک ریالی برساند.
‌فقره و - مسکوک نقره دو ریالی که در داخله مملکت جریان قانونی دارد و نماینده دو
ریال طلا می‌باشد دارای 8.28 گرام نقره خالص بوده و ضرابخانه‌دولتی باید یک
کیلوگرم نقره خالص را به مصرف ضرب 120.774 عدد مسکوک دو ریالی برساند.
‌فقره ز - مسکوک نقره پنج ریالی که در داخله مملکت جریان قانونی دارد و نماینده
پنج ریال طلا می‌باشد دارای 20.70 گرام نقره خالص است و‌ضرابخانه دولتی باید یک
کیلوگرم نقره خالص را به مصرف ضرب 48.309 عدد مسکوک پنج ریالی برساند.*
*>>‌پاورقی: تبصره بالا به موجب قانون مصوب 26 آبان ماه 1322 اصلاح شده است (‌رجوع
به صفحه 200).<< تبصره - میزان عیار مسکوکات
‌طلا عبارت از نهصد در هزار طلای خالص و یک صد در هزار مس است و میزان عیار
مسکوکات نقره عبارت از 828 در هزار نقره خالص و 172 در هزار‌مس است.
‌ماده 7 به نحو ذیل اصلاح می‌شود:
‌برای هیچ کس قبول مسکوکات نیکل بیش از مبلغ ده ریال در تبدیل و معاملات اجباری
نیست ولی دوایر دولتی از این قاعده مستثنی بوده و هر قدر‌مسکوک نیکل بابت مالیات و
عوارض داده می‌شود باید قبول نماید.
‌بانک ملی و شعبات آن نیز به نمایندگی و حساب دولت هر مقدار مسکوک مزبور را که به
آنها تسلیم نمایند تبدیل خواهند نمود.
‌ماده 9 راجع به ذخیره مسکوکات ملغی می‌شود.
‌در ماده 10 در آخر ماده عبارت (‌مطابق تسعیری که دولت معین خواهد کرد) حذف
می‌شود.
‌ماده 13 ملغی می‌شود.
‌ماده 2 - از اول فروردین 1311 به بعد مسکوکات طلای یک پهلوی و نیم پهلوی و
مسکوکات نقره نیم ریالی و یک ریالی و دو ریالی و پنج ریالی و‌مسکوکات نیکل 5
دیناری و ده دیناری و بیست و پنج دیناری و اسکناس‌های پنج ریالی و ده ریالی و بیست
ریالی و پنجاه ریالی و صد ریالی و پانصد‌ریالی کمپانی اسکناس امریکایی در نیویورک
به طبع رسیده است رواج پیدا کرده و دارای اعتبار قانونی برای معاملات خواهد بود.
‌ماده 3 - از تاریخ تصویب این قانون ضرب مسکوکات طلای فعلی و مسکوکات نقره ده شاهی
و یک قران و دو قران و پنج قران و مسکوکات نیکلی‌یک شاهی و دو شاهی ممنوع می‌باشند
ولی مسکوکات مذکوره تا اول مهر 1311 دارای اعتبار قانونی بوده و حق رواج خواهند
داشت و پس از تاریخ‌مزبور اعتبار پول قانونی مملکت از آنها سلب می‌شود.*
*>>‌پاورقی: به موجب قانون 5 مهر ماه 1311 اعتبار پول قران تا موقع تکمیل تبدیل
ضرب پول‌های قران به پولهای جدید تمدید شده است و به‌علاوه اجازه داده شده است
پولها نیکل سابق هر پنجاه دیناری قدیم به جای پنج دینار جدید و هر صد دیناری قدیم
به جای ده دیناری جدید رایج و‌معتبر باشد (‌به صفحه 208 همین مجموعه رجوع شود).<<
‌ماده 4 - از تاریخ اول فروردین تا اول مهر 1311 هر یک قران نقره و یا یک هزار
دینار مسکوک نیکل رایج فعلی مساوی با یک ریال نقره بوده و در‌صورت تقاضا باید فوراً
از طرف بانک ملی تبدیل به مسکوک جدید بشود ولی پس از اول مهر 1311 مسکوکات نقره
قرانی و مسکوکات نیکلی فقط به‌قیمت فلز از طرف دولت پذیرفته خواهد شد.
‌نسبت به تعهداتی که پس از تاریخ اول مهر 1311 باید انجام شود در مقابل هر یک قران
یک ریال تأدیه می‌شود.
‌ماده 5 - به بانک ملی برای مدت ده سال از تاریخ تصویب این قانون اجازه انحصاری
انتشار اسکناس‌های مذکوره در ماده 2 که مبلغاً به نود میلیون‌ریال بالغ می‌شود
واگذار می‌گردد و پس از انقضای ده سال در صورتی که مطابق قانون مخصوص حق انحصاری
مزبور ملغی نشود برای ده سال دیگر به‌خودی خود تمدید خواهد شد و به همین ترتیب
برای دوره‌های ده‌ساله عمل خواهد شد.
‌تعداد اسکناس‌های مذکوره به شرح ذیل است:
‌اسکناس پنج ریالی چهار میلیون ورقه
‌اسکناس ده ریالی دو میلیون ورقه
‌اسکناس بیست ریالی یک میلیون ورقه
‌اسکناس پنجاه ریالی دویست هزار ورقه
‌اسکناس صد ریالی یک صد هزار ورقه
‌اسکناس پانصد ریالی بیست هزار ورقه
‌جمعاً هفت میلیون و سیصد و بیست هزار ورقه
‌به بانک ملی اجازه داده می‌شود که علاوه بر نود میلیون اسکناسهای مذکوره در فوق
دویست و پنجاه میلیون ریال اسکناس دیگر که در ضمن آن مبلغی‌اسکناس هزار ریالی
خواهد بود طبع کرده و به جریان بیندازد به این ترتیب میزان کل اسکناسهای در جریان
به مبلغ سیصد و چهل میلیون ریال بالغ‌خواهد گردید.*
*>>‌پاورقی: به موجب قانون 11 مرداد ماه 1311 (‌صفحه 207 همین مجموعه) اجازه طبع و
تهیه 125 میلیون ریال اسکناس دیگر به عنوان ذخیره‌داده شده است و نیز به موجب
قانون راجع به طبع اسکناسهای جدید مصوب 20 شهریور 1313 (‌دوره 9) اجازه طبع 635
میلیون ریال اسکناس به‌بانک ملی داده شده که 300 میلیون ریال به طور ذخیره نگاه
داشته و بقیه را به جریان بیندازد و به موجب قانون مصوب 17 آبان 1315 (‌دوره دهم)
‌اجازه داده شده یک بلیون و 176 میلیون و 163600 ریال اسکناس در جریان داشته باشد
و به موجب قانون 21 اسفند 1318 (‌دوره دوازدهم) اجازه1500 میلیون ریال و در 25
خرداد 1320 همان دوره اجازه دو هزار میلیون ریال اسکناس داده شده است.<<
‌ماده 6 - دولت مکلف است که لااقل به میزان صدی شصت اسکناسهای رایج مسکوک نقره در
جریان داشته باشد.
‌ماده 7 - میزان مسکوک نیکل پنج دیناری و ده دیناری و بیست و پنج دیناری که در
جریان باید باشد نباید از سه میلیون ریال تجاوز بکند و ضرب‌اضافی مسکوکات مذکوره
در هر موقع منوط به قانون مخصوصی خواهد بود.*
*>>‌پاورقی: به موجب قانون راجع به نرخ طلا مصوب اردیبهشت 1313 (‌دوره نهم) بانک
ملی مجاز است در داخله ایران طلا را به نرخی که مقتضی‌بداند خریداری کرده و به
حساب ذخیره اسکناس بگذارد.<<
‌ماده 8 - دولت مکلف است که معادل مبلغ کل اسکناسهای منتشره و مسکوک نیکل ذخیره که
عبارت از مسکوک و شمش طلا و مسکوک و شمش‌نقره و اسعار خارجی ممالکی که خرید و فروش
و صدور و معاملات طلا در آنجا آزاد باشد موجود داشته باشد آن قسمت از ذخیره مذکور
که در جریان‌نباشد در بانک ملی به امانت گذارده می‌شود.
‌بانک مزبور قسمت شمش و نقود را در ایران و قسمت اسعار خارجی را بر طبق تعلیمات
کتبی هیأت دولت در بانک‌های درجه اول خارجه نگاهداری‌خواهد نمود.
**‌ماده 9 - برای نظارت در ذخیره مذکور در ماده قبل هیأت مخصوصی مرکب از هفت نفر
به شرح ذیل:
**>>‌پاورقی: به موجب ماده دوم قانون اجازه انتشار اسکناس به هیأت نظارت اندوخته
اسکناس مصوب 28 آبان 1321 (‌دوره سیزدهم) رییس کل‌دارایی دکتر میلیسپو پس از ورود
عضویت هیأت نظارت اندوخته اسکناس را خواهد داشت.<<
‌از طرف مجلس شورای ملی دو نفر از نمایندگان - از طرف هیأت وزراء یک نفر -
مدعی‌العموم دیوان عالی تمیز - رییس بانک ملی - خزانه‌دار کل -‌مفتش دولت در بانک
ملی مأموریت خواهد داشت که ماهی یک مرتبه به وضعیت و حساب ذخیره مزبور رسیدگی کرده
و راپرتی که حاکی از مبلغ‌اسکناسهای در جریان و مسکوکات طلا و نقره و نیکل و
شمشهای طلا و نقره و اسعار موجوده تهیه و تنظیم نموده به دولت بدهند. راپرتهای
مزبور از‌طرف دولت برای اطلاع عامه منتشر خواهد گردید.
‌مدت مأموریت دو نفر نمایندگان مجلس شورای ملی و نماینده هیأت دولت یک سال بوده و
در اولین جلسه مجلس شورای ملی و هیأت وزراء در‌اردیبهشت هر سال و اگر در آن موقع
مجلس دایر نباشد در اولین جلسه که مجلس شورای ملی رسمی می‌شود انتخاب خواهند شد.
*‌ماده 10 - به بانک ملی اجازه داده می‌شود که تا اعاده اوضاع عادی اقتصادی و
استقرار تعهد تأدیه طلا و یا اسعار خارجی در روی پایه طلا در سایر‌ممالک که به
واسطه بحران عمومی حاصل شده است از تأدیه مسکوک طلا و یا شمش طلا و یا اسعار خارجی
در مقابل مسکوکات نقره و یا‌اسکناسهای منتشره خودداری نماید ولی بانک ملی مکلف
خواهد بود که در تهران بدون محدودیت و در ولایات در حدود ذخیره مسکوک نقره خود
در‌هر موقع که کسی تقاضا بکند بلاتأخیر اسکناسهای منتشره و مسکوکات نیکل را مبدل
به ریال نقره بنماید.
*>>‌پاورقی: به موجب ماده اول قانون مصوب 13 اسفند 1321 (‌دوره سیزدهم) ماده دهم
به شرح زیر اصلاح شده است:
‌ماده 10 - به منظور حفاظت پشتوانه اسکناس تا اعاده اوضاع عادی اقتصادی پرداخت زر
و سیم مسکوک و غیر مسکوک و جواهرات در مقابل‌اسکناسهای منتشره ممنوع است.<<
‌ماده 11 - انتشار اسکناس بیش از مبالغ معینه در این قانون اکیداً ممنوع است.
‌انتشار اسکناسهای اضافی در هر دفعه منوط به اجازه مخصوص است که باید بر طبق قانون
مخصوصی تحصیل شود.
‌ماده 12 - صدور طلا و ورود نقره در هر موقع که برای احتیاجات مسلم اقتصادی مملکت
لازم شود به توسط بانک ملی و بر حسب اجازه‌مخصوص هیأت دولت به عمل خواهد آمد.
‌ماده 13 - کلیه کسانی که از قبول پول رایج مملکت استنکاف نمایند به مجازات‌های
معینه در قانون مجازات عمومی محکوم خواهند گردید.
‌ماده 14 - این قانون پس از تصویب به موقع اجرا گذارده می‌شود.
‌این قانون که مشتمل بر چهارده ماده است در جلسه بیست و دوم اسفند ماه یک هزار و
سیصد و ده شمسی به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
‌رییس مجلس شورای ملی - دادگر