نسخه بدون عکس | نسخه با عکس |

شماره خبر: 943334 تاریخ انتشار: 1394/08/12 09:14

بررسی تجلی گفتمان های زن و خانواده در برنامه های پنج گانه توسعه

مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی چگونگی تجلی گفتمان های زن و خانواده در برنامه های پنج گانه توسعه را مورد بررسی قرار داد.

به گزارش روابط عمومی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات فرهنگی این مرکز اعلام کرد: تحلیل اسناد بالادستی نظام از جمله قانون اساسی، سند چشم انداز و سیاست های کلی نظام نشان می دهد که گفتمان انقلاب اسلامی در حوزه زنان و خانواده مبتنی بر سه محور «حفظ قداست و تحکیم نهاد خانواده» ، «مشارکت اجتماعی – اقتصادی زنان» و «استیفای حقوق زنان» بوده است.

در این گزارش تلاش شده تا جایگاه و میزان توجه به هر یک از این سه گفتمان در برنامه های پنج گانه توسعه مورد بررسی قرار گیرد.

نتیجه بررسی ها نشان می دهد که این سه گفتمان به طور همزمان و به عنوان عناصری منفک از یکدیگر در برنامه های توسعه مطرح شده اما از تاثیری که هر یک از آنها بر اجرای دیگری می گذارد، غفلت ورزیده شده است و لذا آنچه لازم است در تدوین برنامه های توسعه در نظر قرار گیرد لزوم توجه به هماهنگی گفتمان های یاد شده و اثرات هر یک بر دیگری است.
بررسی احکام زیر مجموعه گفتمان «حفظ قداست و تحکیم نهاد خانواده» در برنامه های توسعه نشان می دهد تمرکز این احکام عمدتا بر موضوع تسهیل ازدواج جوانان بوده و به سایر شاخص های این موضوع از جمله لزوم برنامه ریزی در راستای استحکام نهاد خانواده و پیشگیری از طلاق پرداخته نشده است.

علاوه بر این، فقدان مفهومی عملیاتی از گفتمان تحکیم نهاد خانواده و شاخص های آن در برنامه های توسعه، از دیگر چالش های پیش رو در این زمینه است. به عبارت دیگر مشخص نیست برنامه نویسان چه مفهومی از تحیکم خانواده را مد نظر داشته اند وقتی از آن سخن می گویند از چه شاخص هایی صحبت به میان می آورند.

در خصوص گفتمان مشارکت اجتماعی و اقتصادی زنان نیز که به پشتوانه اسناد بالادستی در برنامه های توسعه تجلی یافته است، با توجه به فقدان شاخص سازی در این راستا و همچنین فقدان رویکرد و سیاستی مشخص در خصوص کمیت و کیفیت این مشارکت، شاهد رویکرد حداقلی مشارکتی در برخی از برنامه های توسعه و رویکرد حداکثری در برخی از برنامه های توسعه و مشخص نبودن تکلیف دولت ها در خصوص این گفتمان بوده ایم.

این گزارش در ادامه می افزاید: واقعیت این است که با توجه به اهمیت و اولویت نهاد خانواده در نظام عرفی و تقنینی جمهوری اسلامی ایران انتظار آن است که سیاست های تشویق و تسهیل مشارکت اقتصادی و اجتماعی زنان باید به گونه ای طراحی شود که به موضوع تحکیم نهاد خانواده آسیبی وارد نکند. علاوه بر این لازمه مشارکت زنان در ساختارهای اقتصادی و اجتماعی طراحی سیاست های حمایتی گسترده و پیچیده ای است که علاوه بر کاهش فشار دوگانه کار بیرون از منزل به مرور در بلندمدت سبب حذف زنان از بازار کار نگردد. آنچه انتظار می رفت در برنامه های توسعه ذیل گفتمان مشارکت اقتصادی زنان مورد توجه قرار گیرد نه تاکید صرف بر کمیت و برابری فرصت های اشتغال زنان و مردان، بلکه توجه به الزامات اشتغال زنان و هماهنگ نمودن آن با گفتمان تحکیم نهاد خانواده است.

به نظر می رسد یکی از مهمترین پیش شرط ها در تحقق گفتمان مشارکت اقتصادی و اجتماعی زنان طراحی الگوی این مشارکت با توجه به پشتوانه عرفی و مذهبی جمهوری اسلامی ایران و همچنین طراحی شاخص های مرتبط با آن بدون توجه به شاخص های توسعه غربی است.

علاوه بر این مقایسه بین شاخص های تحقق مشارکت اقتصادی زنان با مشارکت اجتماعی نشان از تحقق موفقیت آمیزتر گفتمان مشارکت اجتماعی دارد. آمارها نشان می دهند در طول سال های اجرای برنامه ، زنان در حوزه های آموزش و پرورش و تربیت بدنی به موفقیت های قابل توجهی دست یافته اند و علت این امر را شاید باید در کمتر چالش زا بودن گفتمان مشارکت اجتماعی زنان و عدم گفتمان های رقیب برای آن در سطح جامعه دانست.

در خصوص گفتمان «استیفای حقوق شرعی و قانونی زنان» در برنامه های توسعه که عمدتا حول دو محور رفع خشونت از زنان و تامین امنیت آنها و تسهیل امور حقوقی زنان تجلی یافته است نیز باید گفت برداشت های متعدد از مفهوم «استیفای حقوق شرعی و قانونی زنان» سبب شده مفهوم عملیاتی از این موضوع در قوانین برنامه توسعه تجلی نیابد ؛ امری که نشان می دهد قانونگذار تصور روشنی از این مفهوم در ذهن ندارد.

لذا به منظور حل چالش های ذکر شده انتظار می رود احکام برنامه ششم توسعه در حوزه زنان و خانواده با توجه به موارد زیر تنظیم شوند:

- محوریت و اولویت گفتمان تحکیم خانواده و ارائه تعریفی عملیاتی از آن که علاوه بر تسهیل ازدواج جوانان تقویت نظام های مشاوره و پیشگیری از طلاق را نیز در برگیرد.
- طراحی الگوی فعالیت اقتصادی زنان با توجه به اقتضائات زنانه و مسئولیت های دوگانه زنان.
- برنامه ریزی ویژه برای زنان خانه دار و تکریم موقعیت نقشی آنان.
- برنامه ریزی در راستای توانمندسازی زنان سرپرست خانوار و ایجاد فرصت های اشتغال برای آنها.
- تقویت مطالعات و تحقیقات در خصوص شناسایی واقعی مسائل پیش روی خانواده ایرانی.
- تقویت مطالعات و تحقیقات در خصوص شناسایی واقعی مسائل پیش روی زنان در جامعه ایران.
- راه اندازی بانک های اطلاعاتی منسجم در خصوص وضعیت زنان و خانواده در حوزه های مختلف .
- لزوم طراحی شاخص های قوام دهنده هر یک از گفتمان ها و برنامه ریزی متناظر با آن.

 

برچسب ها: اخبارپژوهشی، استیفای حقوق زنان، بررسی تجلی گفتمان های زن و خانواده، تسهیل ازدواج جوانان، حفظ قداست و تحکیم نهاد خانواده، پیشگیری از طلاق

1400 © حق کپی رایت متعلق به مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی ایران می باشد