دکتر اسماعیلی در همایش نقش پژوهش در قانونگذاری:

تاثیر قوانین مصوب در جامعه بررسی نمی شود/ پیگیری اجرای مطالبات مردم وظیفه نانوشته نمایندگان شده است

عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس با بیان اینکه مرکز پژوهش ها اتاق فکر مجلس شورای اسلامی است، از بررسی نشدن تاثیر قوانین مصوب در جامعه انتقاد کرد.

به گزارش روابط عمومی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، دکتر داریوش اسماعیلی در همایش نقش پژوهش در فرآیند قانونگذاری که صبح امروز (دوشنبه 27 آذرماه) در ساختمان مشروطه مجلس شورای اسلامی برگزار شد، گفت: شکی در این نیست که مجموعه کارها و برنامه‌ها زمانی محقق می‌شود که محصول اتاق فکر باشد.

نماینده مردم سروستان، کوار و خرامه در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: اتاق فکری که در یک جو آرام و در یک محیط کاملا فنی و علمی برنامه مورد نظر سازمان را بررسی و ارزیابی کند و عوامل دخیل در آن را در نظر بگیرد و متنی را برای مجموعه ارائه دهد، موثر است.

وی با اشاره به محورهای فعالیت اتاق فکر گفت: یک اتاق فکر برای یک مجموعه باید حداقل در دو محور فعال باشد؛ اولین محور مسائل و مشکلات و درخواست هایی را که به اتاق فکر ارائه می شود، بررسی کند و راه حل های لازم را ارائه دهد؛ دومین محور اقدامات لازمی که مجموعه باید انجام دهد بیان شود.

این نماینده مردم در مجلس دهم شورای اسلامی ادامه داد: ضرورت مرکز پژوهش امروزه به چند دلیل بیشتر است؛ اول پیچیدگی‌هایی که در جهان وجود دارد، معادلات جدید اقتصادی، سیاسی که همه روزه در دنیا اتفاق می‌افتد موجب می‌شود مرکز از گذشته فعالتر باشد.

اسماعیلی با اشاره به وظایف نمایندگان بیان کرد: امروزه به شکل نانوشته و غیرمصوب یک وظیفه به وظیفه دیگر نمایندگان علاوه بر قانونگذاری و نظارت، به صورت یک اصل افزوده شده و آن پیگیری اجرایی شدن مطالبات مردم است که نتیجه آن این است که نمایندگان زمان کافی برای تأمل در آنچه می‌خواهند تصویب کنند، ندارند.

عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی با اشاره به دلیل دیگر، بر ضرورت فعالتر شدن مرکز پژوهش‌ها بیان کرد: استفاده از پتانسیل‌ها و مراکز علمی کشور و انتقال مطالبات جامعه به نمایندگان برای اینکه به شکل قانون در آید، یکی دیگر از دلایل این ضرورت‌هاست.

وی یادآور شد: آنچه در مرکز پژوهش‌ها کمتر به آن توجه شده این است که قوانین مصوب شده و تاثیر آن در جامعه بررسی نمی‌شود؛ باید بررسی شود مصوبات مجلس در چه مواردی اجرا شده و اگر اجرا نشده، دولت اجرا نکرده، قابلیت اعمال نداشته و یا جامعه پذیرای آن نبوده است.

اسماعیلی با اشاره به لزوم وجود مرکز پژوهشی در دولت گفت: در مجموعه دولت جای چنین مرکزی خالی است، وجود یک کمیسیون و کمیته تخصصی نشان دهنده این مرکز نیست و به همین دلیل است لوایحی که از سوی دولت می‌آید، از سوی نمایندگان دچار تغییر می‌شود.

وی با بیان اینکه یک دغدغه متقابل جامعه علمی و قانونگذاران داشتن ارتباط موثر با یکدیگر برای بهبود کیفیت مدیریت کشور است، بیان کرد: در این میان پژوهشگران معمولاً از بی توجهی قانونگذاران به تحقیقات علمی گله دارند؛ گرچه معمولا هنگام بحث در این خصوص به عدم تناسب تحقیقات علمی با مسائل واقعی کشور و بی اعتنایی قانونگذاران به تحقیقات علمی اشاره می‌شود.

عضوکمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه این موضوع ابعاد دیگری نیز دارد، اظهار داشت: پژوهش برای قانونگذاری نه تنها با پژوهش محض، متفاوت است، بلکه با آنچه تحت عنوان «پژوهش کاربردی» رایج شده نیز تفاوت دارد.

وی در ادامه تاکید کرد: پژوهش برای قانونگذاری از سنخ تحقیقاتی است که در مطالعات سیاستگذاری عمومی از آن به "تحلیل سیاستی" یاد می‌شود. تحلیل سیاستی، گزارشی است که معطوف به مساله ای عمومی با حدود و ثغور مشخص و حول محور متغیرهای قابل دستکاری خطاب به سیاستگذار تهیه شده و به توصیه‌هایی دربردارنده، ابزارهای سیاستی مشخص ختم می شود. با این توضیح گزارش‌هایی که منجر به توصیه‌های کلی یا اجرا ناپذیر می‌شود، در زمره تحلیل سیاستی قرار نمی‌گیرند.

اسماعیلی با بیان اینکه پژوهش برای قانونگذاری به تحلیل گزارش تحلیلی ختم نمی‌شود، بیان کرد: برخلاف سایر فعالیت‌های علمی، استخراج مقاله یا کتاب، نقطه اوج فعالیت تحلیلگر نیست؛ بلکه مهم، تاثیر مثبت بر قانونگذار است. به همین علت است که تحلیل سیاستی هم علم است و هم هنر؛ علم مساله شناسی و یافتن راه حلهای عملیاتی برای رسیدگی به مساله عمومی و هنر تعامل مثبت با قانونگذار و انتقال موثر توصیه های سیاستی به وی.

عضوکمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی افزود: ارتباط موثر با قانونگذار، اگر مهمترین بخش تحلیل سیاستی نباشد، یکی از مهمترین بخش‌های آن است؛ اگر بهترین مساعی برای تهیه گزارش تحلیلی صورت گیرد، اما تحلیلگر تدابیر لازم برای ایجاد و مدیریت ارتباط موثر با قانونگذار را نیندیشیده باشد، در جلب وی موفق نخواهد بود و نمی تواند بر رفتار وی در مجلس تاثیر بگذارد. در این صورت، بهترین یافته های علمی نیز عقیم خواهند ماند.

اسماعیلی با اشاره به ارتباطات به عنوان یک سرفصل مطالعاتی در مطالعات سیاستگذاری عمومی، گفت: اهمیت ارتباطات موثر با سیاستگذار موجب شده در مطالعات سیاستگذاری عمومی، «ارتباطات» به عنوان یک سرفصل مطالعاتی تعریف شود و پژوهشگران این رشته، راجع به ابزارها و تکنیک‌های آن بیندیشند؛ چارچوب شکلی، گزارش‌هایی که با هدف انتقال توصیه‌های سیاستی به سیاستگذاران تهیه می‌شود، با سایر گزارش‌های علمی متفاوت است و حتی روی ارائه آن توصیه‌های دقیقی وجود دارد.

عضوکمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: تحلیل سیاستی، قالبی است که پژوهشگران اگر می خواهند بر تصمیم سیاستگذاران موثر باشند باید «متواضعانه» آن را بیاموزند و به کار بندند. تحلیل سیاستی بدون پشتوانه دانش موضوعی، روش شناسی و به کار بستن رویه های پژوهشی قابل انجام نیست و به تلاشی فراتر از آن نیاز دارد.

وی با بیان اینکه ما در مرکز پژوهشهای مجلش به تحلیلگرانی نیاز داریم که بتوانند به موقع گزارش های تحلیل سیاستی موثر تهیه و ارائه دهند، ادامه داد: گرچه در عنوان مرکز، واژه «پژوهش» وجود دارد و عنوان پستهای سازمانی، «پژوهشگر» و «هیأت علمی» است، اما باید دقت کرد قرار نیست شاغلان این پستها نقش اعضای هیات علمی دانشگاهها و موسسات پژوهشی بنیادی را ایفا کنند.

اسماعیلی با اشاره به اینکه ماموریت اصلی مرکز پژوهش‌ها «تامین اطلاعات لازم» برای نمایندگان مجلس است، یادآور شد: معیار موفقیت آن، نه تنها کیفیت این اطلاعات بلکه تاثیر مثبت آن بر تصمیم نماینده است. بنابراین، کارشناسان مرکز پژوهش‌ها نه تنها باید حداقل در یک حوزه تخصصی دانش موضوعی داشته باشند، روش تحقیق بدانند و مهارت‌های پژوهشی داشته باشند، بلکه باید اصول نگارش گزارش‌های تحلیل سیاستی را بدانند، مهارت‌های لازم برای رایزنی و ارتباط موثر را داشته باشند و بتوانند متناسب با موضوع ساختار و مخاطب، ابزارهای مناسب برای انتقال توصیه‌های سیاستی به نمایندگان را توسعه دهند.

اسماعیلی اظهار کرد: ابزارهای انتقال توصیه‌های سیاستی به تصمیم‌گیران، مانند هر موضوع اجتماعی دیگر باید متناسب با زمینه نهادی بومی باشد که در آن مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ قرار نیست عین آنچه در کشورهای اروپایی و آمریکایی مورد استقبال قرار گرفته در ایران نیز جواب بدهد؛ این امر به هوشمندی و موقعیت‌شناسی ویژه‌ای نیاز دارد که لازم است تحلیلگران ما قابلیت‌های خود را در آن ارتقا دهند.

عضوکمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی در پایان افزود: بدین سان، گزارش برتر مرکز پژوهش‌ها باید گزارشی باشد که علاوه بر کیفیت، اصول تحلیل سیاستی در آن به خوبی رعایت شده باشد و پژوهشگر برتر کسی است که علاوه بر استفاده موثر از دانایی‌ها و توانمندی‌های پژوهشی، هنر انتقال موثر توصیه‌های سیاستی برآمده از یافته‌های علمی را به نمایندگان مجلس شورای اسلامی داشته باشد.
 وی در پایان گفت: امیدواریم ما امروز برای تقدیر از چنین گزارش‌ها و پژوهشگرانی گردهم آمده باشیم./

برچسب ها

اخبار ویژه