مرکز پژوهش های مجلس بررسی کرد؛

ساز و کارهای مواجهه با تدوین سند آمایش سرزمین در شرایط کنونی

مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی در گزارشی نحوه مواجهه با تدوین سند آمایش سرزمین در شرایط کنونی را مورد بررسی قرار داد.

به گزارش روابط عمومی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات اقتصادی این مرکز در گزارشی با عنوان « مجموعه مطالعات منطقه‌ای و آمایش سرزمین در ایران (5): نحوه مواجهه با تدوین سند آمایش سرزمین در شرایط کنونی» آورده است؛ یکی از احکام با اهمیتی که در راستای مواجهه با عدم توازن‌های موجود، در برنامه ششم توسعه مورد توجه قرار گرفته، تدوین سندهای ملی و استانی آمایش سرزمین تا پایان سال اول اجرای قانون برنامه ششم توسعه توسط دولت است (ماده (26)).

بر اساس این گزارش به‌رغم تلاش‌های سازمان برنامه‌ و بودجه و گزارش عملکرد ارائه شده از این سازمان، عملاً تاکنون اقدامات قابل اتکایی در زمینه تدوین سند آمایش ملی انجام نشده و بنابراین ارائه سند ملی آمایش در سقف قانونی مشخص شده در برنامه ششم توسعه میسر نشده است. بدیهی‌ است در صورتی‌که سند مذکور با فشار مجلس ارائه شود، به واسطه تنزل اجتناب‌ناپذیر کیفیت، تنها اقدام شکلی به حکم قانون تلقی شده و نمی‌تواند در رفع بحران‌های پیش‌روی کشور نظیر عدم توازن‌های جدی، کم‌آبی، فقر و ... مؤثر واقع شود.

این گزارش می افزاید : در ارتباط با اسناد آمایش استانی نیز اگرچه مبتنی بر گزارش‌های سازمان برنامه و بودجه این سند برای 26 استان تهیه شده، اما اسناد مذکور از نظر محتوایی دارای کاستی‌های بسیاری بوده و بنابراین به نظر نمی‌رسد قابلیت اثربخشی مناسبی در فرایند برنامه‌ریزی و توسعه استان‌های کشور داشته باشند.

گزارش مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی تصریح می کند اگرچه تدوین برنامه‌های آمایش از دیرباز مورد توجه بوده است، اما به واسطه ظاهرگرایی و بسنده‌کردن به شکل و نه محتوا در انجام وظایف قانونی، متأسفانه هنوز الزامات و پیش‌نیازهای حداقلی تدوین سند آمایش سرزمین در کشور وجود ندارد. از جمله مهم‌ترین الزامات مذکور می‌توان به «ضرورت وجود خواسته مشخص»، «وجود یک دولت توسعه‌گرا»، «استراتژی توسعه صنعتی کارآمد و مورد پذیرش کلیه ارکان حکومت»، «نظام آماری قابل اتکا» و «بدنه اجرایی باکفایت کشور» اشاره کرد.

در این گزارش همچنین تاکید شده است که با توجه به اینکه یکی از دلایل کم‌توفیق بودن برنامه‌های آمایش سرزمین در کشور، نظارت ناکافی و اغلب شکلی به این موضوع بوده است، پیشنهاد می‌شود مجلس شورای اسلامی با جدیت بر روی وظایف نظارتی خود متمرکز شده و از این مسیر با تأکید بر ضرورت اهتمام دولت به این مسئله حیاتی، آسیب‌های مربوط به نظارت ناکافی را کاهش دهد.

گفتنی است در این گزارش پیشنهاد شده است که از طریق مذاکرات با دولت راهکارهایی جهت «تقویت بنیه کارشناسی سازمان برنامه و بودجه» و تلاش در جهت «ایجاد الزامات حداقلی جهت تدوین باکیفیت و نظارت کارآمد بر طرح‌های آمایش» اندیشیده شود و مجلس شورای اسلامی در انجام وظایف نظارتی خود ارائه سندهای ملی و استانی آمایش سرزمین را به صورت جدی از دولت مطالبه کند.

این گزارش می افزاید بی‌تردید انجام مطالعات آمایش سرزمین تنها در صلاحیت سازمان برنامه و بودجه و دولت بوده و هرگونه مداخله در تولید محتوای اسناد مذکور از سوی سایر نهادها موجب بروز ناهماهنگی‌ شده و تنها موجب بالارفتن هزینه‌های تحقق این مهم در کشور خواهد شد. در عین حال هرگونه اقدام و کمک در تولید محتوا باید با هماهنگی و محوریت دولت صورت پذیرد.

در این گزارش همچنین عنوان شده است که اگر لوازم تدوین برنامه آمایش سرزمین فراهم نباشد، تنها رقابت جزیره‌ای دستگاه‌ها بر سر تدوین چندین سند آمایش صورت می‌گیرد که در نهایت دستاوردی نداشته و مسیر غیرتوسعه‌ای کنونی تداوم خواهد یافت. بی‌تردید نباید اجازه داد مسئله آمایش به محل جدیدی برای منازعات جناحی و دستگاهی تبدیل شود، زیرا این موضوع هم منابع کشور را تلف می‌کند و هم زمان را برای دستیابی به توسعه متوازن و پایدار از کشور می‌گیرد.

متن کامل گزارش را می توانید اینجا بخوانید.

برچسب ها

آمایش سرزمین، آمایش سرزمینی، فراسرزمینی