درباره یارانه انرژی در ایران 1. یارانه پنهان و ملاحظات آن

مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در گزارشی به بررسی یارانه پنهان انرژی در کشور و ملاحظات آن پرداخت.

 به گزارش روابط عمومی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی ، دفتر مطالعات انرژی، صنعت و معدن این مرکز در گزارشی با عنوان « درباره یارانه انرژی در ایران 1. یارانه پنهان و ملاحظات آن» با هدف نشان دادن تصویری شفاف از مصرف حامل‌های انرژی در اقتصاد ایران و برآورد تقریبی یارانه پنهان با توجه به مفروضات ارائه شده ، آورده است:
در روش مرسوم محاسبه یارانه پنهان، فرض شده است کل انرژی مصرف شده در داخل کشور می‌تواند در خارج کشور به فروش برسد، همچنین، در مورد حامل‌هایی مانند بنزین که قیمت‌های جهانی دارند، می‌توان قیمت فوب خلیج فارس را به‌عنوان قیمت مرجع در نظر گرفت، اما در مورد حامل‌هایی مانند گاز طبیعی و برق که قیمت منطقه‌ای دارند، تعیین نرخ مرجع دشوار می‌شود. نرخ ارز مبنای تبدیل قیمت فروش انرژی موضوعی به‌شدت اختلاف‌برانگیز است و بخش زیادی از یارانه پنهان که به این روش محاسبه می‌شود چیزی جز تأثیرات افزایش نرخ ارز نیست، بدون آنکه در مصرف واقعی مردم تغییر محسوسی صورت گرفته باشد.

بر اساس مطالعات مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی با توجه به سهم خانوار از مجموع یارانه هیدروکربوری در سال‌های 1384 تا 1395، بیش از سه‌چهارم یارانه ضمنی هیدورکربوری به غیر خانوار اختصاص داشته و در واقع انرژی ارزان مهم‌ترین روش حمایت دولت از بخش تولید در ایران است. لذا هرگونه سیاستگذاری درباره تغییر این روش منوط به توجه به تبعات و آثار افزایش قیمت انرژی بر بخش تولید است.

این گزارش می افزاید: بخش کشاورزی در سال‌های 1384 تا 1395 کمترین سهم و و نیروگاه‌ها بیشترین سهم را از یارانه هیدروکربوری داشته‌اند. از مجموع یارانه هیدروکربورهای مصرف شده در کشور در سال 1395، نیروگاه‌ها با 33 درصد، بخش خانگی با 24 درصد، بخش صنعت با 21 درصد و بخش حمل‌و‌نقل با 15 درصد به ترتیب بیشترین سهم‌ها را به خود اختصاص داده‌اند. در نتیجه، اولویت سیاستگذاری در مورد یارانه انرژی ‌باید اول نیروگاه‌های کشور و سپس بخش خانگی باشد.

در گزارش مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی همچنین تصریح شده است: سهم بنزین از مجموع یارانه فراورده‌های نفتی، 8 درصد و سهم نفت‌گاز حدود 68 درصد است. بنابراین سیاستگذاری در مورد بنزین با هدف اصلاح و کاهش یارانه انرژی در اولویت‌های بعدی قرار می‌گیرد و به‌رغم آنکه سهم دهک اول از یارانه انرژی 5/06 درصد بوده و از سایر دهک‌ها کمتر است، نسبت یارانه انرژی به هزینه کل خانوار در این دهک، با 15 درصد بیشترین مقدار را به خود اختصاص می‌دهد، به آن معنی که معیشت دهک اول به نسبت سایر دهک‌ها به مراتب به یارانه انرژی وابستگی بیشتری دارد.

بر اساس این گزارش از مجموع 87/6 میلیون لیتر بنزین مصرفی در روز در سال 1396، سهم خودروهای شخصی و وانت‌ها به‌ترتیب 53/4 و 18/4 میلیون لیتر در روز است. ضمن اینکه سهم موتور‌سیکلت‌ها نیز 5 میلیون لیتر در روز است. در‌ واقع،‌ خودروهای سواری (شامل خودروهای شخصی، دولتی و تاکسی‌های اینترنتی) فقط 60 درصد مصرف بنزین را به خود اختصاص داده‌اند و سیاستگذاری صحیح درباره بنزین مستلزم توجه به این موضوع است.

گزارش مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی همچنین می افزاید: در سال 1397، یارانه گاز، گازوئیل، برق، بنزین و آب به ترتیب برابر با 19/4، 12/8، 13/6، 10/5، 0/6 است که با کسر مبلغ 7/66 میلیارد دلار یارانه گاز طبیعی سوخت نیروگاهی با هدف اجتناب از احتساب مضاعف، در مجموع حدود 49/24 میلیارد دلار قابل برآورد است.

 

برچسب ها

«سند ملی منظر آرمانی انرژی»، ارزیابی علل ناکامی های مربوط به تدوین سیاست های جامع انرژی در کشور، اصلاح الگوی مصرف انرژی، اصلاح تدریجی یارانه انرژی، افزایش قیمت حامل های انرژی، انرژی