در ادامه سلسله نشست های «برنامه ریزی توسعه؛ چالش ها و افق های پیش رو» برگزار شد؛

بررسی شرایط فاز صفر برنامه در مرکز پژوهش های مجلس

در ادامه سلسله نشست های تخصصی «برنامه ریزی توسعه؛ چالش ها و افق های پیش رو»، جلسه شرایط فاز صفر برنامه با سخنرانی دکتر فرشاد مومنی و حضور کارشناسان و پژوهش گران در مرکز پژوهش های مجلس برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، از سلسله نشست‌های تخصصی «برنامه‌ریزی‌ توسعه؛ چالش‌ها و افق‌های پیش‌رو»، جلسه شرایط فاز صفر برنامه با سخنرانی دکتر فرشاد مومنی و حضور کارشناسان و پژوهش‌گران در مرکز پژوهش‌های مجلس برگزار شد.

دکتر فرشاد مومنی در این نشست با بیان اینکه در شرایط کنونی جامعه بیش از هر زمان دیگری به همفکری نیاز دارد، گفت: متاسفانه یک تمایل اعمال شده یا نشده در نادیده گرفتن این شرایط در نظام تصمیم گیری و تخصیص منابع کشور وجود دارد.

وی افزود: همواره در فصل برنامه‌ریزی کشور، منهای دستاوردهای عملی این حُسن وجود دارد که موتور فکر کردن به مسائل کشور به طور سیستمی دوباره روشن می‌شود، کاری که به دلایل گوناگون مورد غفلت واقع می‌شود.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: تقریبا همه بزرگان علم اقتصاد و نظریه پردازان توسعه بر این مسئله تاکید کرده‌اند که مسائل باید به صورت عمیق و ژرف کاوانه مورد بررسی قرار بگیرد و در این زمینه گفته می‌شود که فقط افراد و جوامعی به بلوغ می‌رسند که اینگونه نگاه می‌کنند که در جامعه ما به این موضوع برعکس توجه می‌شود.

مومنی تاکید کرد: زمانی که به فکر کردن به مسائل میان مدت و بلند مدت کشور می‌رسد می‌توان نتیجه کوته‌نگری‌ها و سهل‌گیری را مشاهده کرد.

وی ادامه داد: تجربه تاریخی برنامه‌ریزی در ایران بیانگر آن است که کارهای بدون تامل و کار کارشناسی کافی، عملا به ضد خود تبدیل شده که این بدان معناست که هم منابع و هم زمان را با یکدیگر از بین رفته است.

این استاد دانشگاه توضیح داد: از سال‌های نخستین برنامه ریزی بعد از انقلاب اسلامی تا به امروز مرتب از ابزارهای مختلف برای کاهش مداخله دولت در اقتصاد استفاده کردیم اما عملا به طور غیرمتعارفی بر کمیت و کیفیت مداخله دولت در اقتصاد افزوده شده است.

این استاد دانشگاه با تاکید بر تمرین برای ژرف کاوی در مسائل مختلف، یادآور شد: در برخی موارد، عمق مسائل مهم و سرنوشت ساز در ایران به صورت غیرعادی زیاد است.

مومنی توضیح داد: برخی در ایران موضوع عدم امکان برنامه ریزی برای توسعه را مطرح می‌کنند و برخی دیگر ادعا می‌کنند که مشکل شکست برنامه‌ریزی نیست بلکه شکست برنامه‌ریزان است.

وی شکل برنامه‌ریزی را مهم‌ترین چالش تصمیم‌گیری کشور دانست و گفت: هرکسی از زاویه‌ای به مسائل ایران نگاه کرده و بر حسب درکی که از شرایط اولیه ایران و فهم و الگوی نظری پدیده توسعه یافتگی را دارد ضرورت برنامه‌ریزی یا عدم و نوع آن را برای کشور درنظر می‌گیرد.

این استاد دانشگاه یکی از بزرگترین سهل‌انگاری‌ها در برنامه ریزی توسعه در ایران را کوتاهی در به دست آوردن یک فهم روشمند از مفهوم توسعه دانست.

وی با بیان اینکه هنوز در برخی بدیهیات فاز صفر برنامه مشکل داریم، تصریح کرد: در وجه عملی برنامه ریزی، دولت توسعه‌گرا یکی از عوامل مهم توسعه به حساب می‌آید اما تاکنون چندبار و در کجا به دولت توسعه‌گرا و ویژگی‌های آن اشاره شده است؟

وی وجود دولت توسعه‌گرا در ایران را قابل بررسی دانست و افزود: در اقتصادهای رانتی هم کمتر اقتصادی دیده می‌شود که منافع طبقات گروه‌های فرادست به اندازه ایران ناهمگون باشد و واکاوی این مسئله می‌تواند از جدی‌ترین واکاوی‌های پژوهشی باشد.

این استاد دانشگاه، با بیان اینکه درک شفافی از سازه‌های ذهنی ایرانیان درباره مسائل مختلف وجود ندارد، تصریح کرد: بیش از پنجاه سال است که در دنیا ماجرای فهم سازه‌های ذهنی به عنوان یک اَبَر متغیر تعیین کننده درسیاست‌ شناخته می‌شود در حالی که در ایران شاهد نقص در این گونه مطالعات هستیم.

وی درباره مواردی که در شرایط کنونی برای ایران اولویت دارد، تاکید کرد: یکی از مهم‌ترین اولویت‌ها در ایران، فهم انواع آسیب‌پذیری‌هاست که درباره انواع شوک‌های وارده به اقتصاد خود باید داشت چراکه به نظر می‌رسد ایران در برابر انواع شوک‌ها رها شده است به نحوی که از جنبه اقتصادی ایران از 1352 تا به امروز دائما در برابر شوک اقتصادی برونزایی به نام نوسانات قیمت نفت قرار داشته است و این بسیار غم‌آنگیز که یک مطالعه جدی درباره نقش نفت در اقتصاد ملی نداریم.

این استاد دانشگاه درخصوص مولفه موثر بر فاز صفر برنامه‌ریزی را پدیده کوته‌نگری دانست و توضیح داد: تصمیماتی که در ایران هویت جمعی پیدا می‌کند جز در موارد استثنایی ملاحظات کوتاه مدت را به ملاحظات بلند مدت ترجیح می‌دهد.

وی ظرفیت جذب اقتصاد ایران را مولفه موثر دیگر بر فاز صفر برنامه‌ریزی دانست و یادآور شد: این مولفه از دو زاویه حد توانایی ایران برای جذب سالم دلارهای نفتی و ظرفیت‌های دانش ضمنی قابل بررسی است.

مومنی افزود: وقتی از منظر اقتصاد سیاسی به اقتصاد ایران نگاه می‌شود در دورانی که اقتصاد با تورم روبرو می‌شد خیلی‌ها واکنش نشان می‌دادند اما وقتی ضربات سنگینی به اشتغال کشور وارد شد واکنش چندانی نشان داده نشد در حالیکه انباشت دانش ضمنی و سرمایه سازمانی از طریق اشتغال امکان‌پذیر است.

این استاد دانشگاه تاکید کرد: زیر ذره بین قرار دادن تحولات بازار کار ایران به ویژه از سال 1380 به بعد، جزء کارهای جدی در ایران برای ردگیری چالش‌های و چشم‌اندازهای توسعه برای آینده است.

گفتنی است در پایان این نشست کارشناسان و پژوهش‌گران مرکز پژوهش‌های مجلس نظرات و سوالات خود در زمینه موضوع این جلسه را مطرح کردند.



 

برچسب ها

اخبار مرکز پژوهشها، اخبار ویژه، اقتصاد، برنامه ششم توسعه، مومنی